|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2003
Marzec
Lettera Magica. Część XVIII. Obraz i tekst
|
|
Ilustracja i typografia to dwa elementy projektowe, których wzajemne relacje decydują o ostatecznym wyglądzie publikacji. Zdecydowana większość projektów zawiera ilustracje (fotografie, rysunki, diagramy, itp.) i towarzyszącą im warstwę tekstową. W zależności od charakteru publikacji mamy do czynienia z różnymi ich wzajemnymi proporcjami. W książce beletrystycznej zazwyczaj przeważa tekst, w czasopismach obraz i tekst zajmują mniej więcej tyle samo miejsca, natomiast w opracowaniach typu katalogowego lub albumowego warstwa ilustracyjna dominuje. Umiejętność znalezienia odpowiednich wzajemnych relacji pomiędzy obrazem a otaczającą go typografią należy do podstawowych umiejętności grafika-projektanta.
|
Sposób umieszczenia ilustracji wobec tekstu może decydować o dynamicznym lub statycznym charakterze opracowania graficznego. Ilustracje zamknięte w formacie prostokąta lub kwadratu, odseparowane od tekstu, otoczone z każdej strony białym marginesem tła i trzymające się siatki gridu, zgodnej z układem typografii na stronie, tworzą kompozycję zamkniętą o charakterze statycznym. Sprawiają, że klasyczny i spokojny obraz grafiki strony pozwala czytelnikowi skoncentrować uwagę głównie na treści publikacji. Takie opracowanie graficzne ma charakter uporządkowany, a główną jego cechą staje się osiągnięcie w maksymalnym stopniu obiektywności prezentowanego materiału tekstowo-ilustracyjnego. Praca grafika zostaje sprowadzona do podporządkowania formalnych cech projektu merytorycznemu sensowi publikacji. W takiej sytuacji ilustracje umieszcza się zgodnie z szerokością łamu lub jego wielokrotnością, a wysokość wynika z ilości wierszy składu towarzyszącego ilustracji.
|
|
Strony katalogu: umieszczenie zdjęć i tekstu ściśle związane z gridem. Podpisy do ilustracji umieszczone z boku zdjęć, a ich wysokość wyznacza odpowiednia ilość wierszy w łamie. Dwa typy ilustracji – zamknięta w kształcie prostokąta i tzw. oszparowana, bez tła (fotografia mini)
|
Krokiem, który może zdynamizować nasz projekt, jest bezpośrednie, wzajemne wpływanie obrazu na obszar tekstowy i odwrotnie. Do takich sytuacji zaliczyć należy wcięcia ilustracji w tekst. Choć nie należy nadużywać tej formy opracowania graficznego, to stosowana z sensem może sprawić, że nasz projekt będzie wyglądał oryginalnie. Należy jednak pamiętać o kilku zasadach. Wszelkiego typu wcięcia ilustracji wraz z otaczającym je światłem w łam tekstowy powinny stanowić maksymalnie około 25–35% szerokości łamu. Głębokość wcięcia powinna zależeć od szerokości łamu i stopnia pisma składu. Przy szerokich łamach (np. 80 mm) wcięcie może być głębsze, jednak nie powinno nigdy przekraczać 50% szerokości wiersza składu. Podpisy do ilustracji znajdują się zazwyczaj u dołu obrazu. Mogą jednak w nietypowych opracowaniach znaleźć się z boku lub z dołu, wcięte w łam tekstowy. Wymaga to jednak specjalnego typu łamania, o bardziej dynamicznym charakterze.
|
|
U góry: przykład centralnie zakomponowanej na stronie ilustracji wciętej w boczne łamy. Pod ilustracją umieszczony wyimek z tekstu. Obok i poniżej: nietypowe sposoby umieszczania podpisów do ilustracji
|
Dynamikę układu ilustracji wobec łamów tekstowych zwiększa komponowanie na spad, czyli do krawędzi strony, lub wysuwanie ilustracji poza siatkę łamów tekstowych. Takie ustawianie materiału ilustracyjnego na stronie powinno wynikać z precyzyjnie przemyślanej koncepcji układu typograficznego całej publikacji i konsekwencji jej realizacji. W innym wypadku można szybko stracić kontrolę nad opracowywanym materiałem i osiągnąć efekt chaosu i przypadkowości.
Najciekawsze i dające najwięcej pola do popisu grafikowi jest komponowanie typografii uzależnionej od charakteru ilustracji. W takich przypadkach mamy zazwyczaj do czynienia z tak zwaną ilustracją oszparowaną, czyli pozbawioną tła. Możemy też umieścić tekst bez-pośrednio wewnątrz fotografii czy rysunku, wybierając najbardziej nadający się do tego celu fragment obrazu. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę z konsekwencji takich działań. Oblewanie obrazu tekstem musi odpowiadać standardom poprawnego łamania i zachowywać podstawy logicznego czytania kolejnych fragmentów tekstu. Natomiast decydując się na komponowanie tekstu bezpośrednio wewnątrz ilustracji, musimy zwracać uwagę przede wszystkim na zachowanie dobrej czytelności. Tło w żadnym wypadku nie powinno przeszkadzać w czytaniu tekstu. Dlatego też należy wybierać fragmenty tła płaskie, jednolite, o stosunkowo małej ilości różniących się między sobą szczegółów i małych kontrastach.
Takie opracowanie stron w publikacji jest pracochłonne i często bardzo skomplikowane, dlatego zajmuje dużo czasu i wymaga odpowiedniego doświadczenia. Nadaje jednak opracowywanemu projektowi dynamiczny i oryginalny charakter.
Krzysztof Tyczkowski
W artykule wykorzystano strony z brytyjskiego czasopisma „XYZ Design & Technology” (fotografia Marilyn Monroe Bert Stern), strony z katalogów: „Ken Garland and Associates: Designers”; „Krzysztof Wodiczko”, oraz fotografie Joanny Tyczkowskiej.
|
|
Wzajemne relacje pomiędzy typografią a fotografią. Umieszczenie tekstu uzależnione jest bezpośrednio od głównego motywu ilustracyjnego. U dołu: przykład złego wykorzystanie zdjęcia jako tła dla typografii
|
|
|
|
|
