|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2005
Listopad
Błędy i wady książki występujące przy oprawie bezszyciowej
|
|
Niniejszy tekst jest zapowiedzią większej całości: artykułu poświęconego klejom, autorstwa dr Waldemara Busza z Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Przemysłu Poligraficznego. W numerze grudniowym zamieścimy jego I część. W COBRPP od wielu lat opracowywane są receptury klejów introligatorskich. Kleje są produkowane w Ośrodku lub w Oddziale w Łodzi i znajdują się w ciągłej sprzedaży. W procesie klejenia bezszyciowego produkt końcowy (książka) może mieć szereg wad i braków, które są efektem niedotrzymania warunków technologicznych bądź też powstały z winy kleju.
|
Zła otwieralność książki
Możliwe przyczyny to:
• niewłaściwy kierunek włókien papieru we wkładzie (kierunek włókien jest prostopadły do grzbietu)
• niska elastyczność spoiny klejowej spowodowana przegrzaniem (w wyniku tego klej traci elastyczność)
• głębokie wniknięcie kleju między kartki wkładu
• za gruba warstwa kleju.
Sposoby zapobiegania:
• kierunek włókien powinien być równoległy do grzbietu
• wymiana zużytego kleju
• regulacja docisku szczęk trzymających wkład
• regulacja wałków nanoszących klej.
Pęcherze, puste miejsca w warstwie klejowej na grzbiecie wkładu
Przyczyny:
• duża wilgotność wkładu
• duża wilgotność okładki
• ślady wody w stopionym kleju
• pęcherze powietrza w stopionym kleju wskutek długotrwałego obracania się wałków nanoszących
• silne przegrzanie kleju prowadzące do tworzenia się lotnych produktów rozkładu.
Zapobieganie:
• przesuszenie wkładów i okładek przed klejeniem
• wyłączenie obrotów wałków nanoszących klej (następuje wtedy odgazowanie produktów lotnych i pary wodnej)
• obniżenie temperatury pojemnika (tylko wtedy, gdy temperatura jest wyższa od temperatury pracy podanej przez producenta).
Żelowanie się kleju w pojemniku klejowym lub w podgrzewaczu wstępnym
Przyczyny:
• długotrwałe przegrzanie kleju
• uszkodzenie termostatu
• uszkodzenie elementów grzejnych pojemnika.
Zapobieganie:
• wymiana zużytego kleju, dokładne oczyszczenie pojemnika i wałków nanoszących
• naprawa lub wymiana termostatu
• naprawa lub wymiana elementów grzejnych.
Niska wytrzymałość wkładu (po otwarciu wypadają luźne kartki)
Przyczyny:
• użycie papieru, dla którego sposób obróbki i czyszczenia grzbietu na danym urządzeniu jest niewystarczający; po oddzieleniu grzbietu od spoiny klejowej obserwuje się przyklejone do niej skrawki papieru i pył papierowy
• niewłaściwa obróbka grzbietu (tępy frez)
• niewłaściwe ustawienie frezu
• grzbiet źle oczyszczony po obróbce
• nieodpowiednia regulacja szczęk zaciskowych
• zbyt niska temperatura nanoszenia kleju
• zbyt cienka warstwa kleju
• nastąpił rozkład kleju topliwego.
Zapobieganie:
• regulacja głowicy frezującej
• wymiana frezów
• wymiana szczotek czyszczących, naprawa urządzenia odsysającego skrawki papieru i pył
• regulacja szczęk zaciskowych
• regulacja temperatury kleju
• regulacja wałków nanoszących
• wymiana kleju na świeży.
Odpadanie okładki
Przyczyny:
• za niska temperatura kleju
• za cienka warstwa kleju
• przestój urządzenia po naniesieniu kleju
• nastąpił rozkład kleju topliwego: za krótki czas otwarty kleju.
Zapobieganie:
• podniesienie temperatury kleju
• regulacja wałków nanoszących
• wymiana zużytego kleju
• wymiana kleju na klej o dłuższym czasie otwartym.
Wkład po sklejeniu ma kształt „głowy gwoździa”; grubość grzbietu jest większa od grubości wkładu
Przyczyny:
• wnikanie kleju między kartki papieru spowodowane za małym dociskiem szczęk zaciskających
• za duży docisk wałków nanoszących
• zła obróbka grzbietu (tępy frez).
Zapobieganie:
• regulacja szczęk zaciskowych
• regulacja wałków nanoszących
• wymiana i regulacja frezów.
Za mała elastyczność grzbietu
Przyczyny:
• efekt „głowy gwoździa”
• za gruba warstwa kleju
• klej zżelowany
• klej niewłaściwy (o niskiej elastyczności).
Zapobieganie:
• regulacja wałków nanoszących klej
• regulacja docisku szczęk
• wymiana zżelowanego kleju
• zastąpienie niewłaściwego kleju klejem o wyższej elastyczności.
Różna wytrzymałość sklejonego wkładu (wytrzymałość na wyrywanie i kartkowanie zmniejsza się od początku do końca wkładów i odwrotnie)
Przyczyny:
• złe wyrównanie grzbietu po obróbce
• za mały docisk szczęk zaciskających powoduje stopniowe wysuwanie się wkładu przy obróbce grzbietu
• za duża grubość wkładu
• nierówna grubość warstwy naniesionego kleju.
Zapobieganie:
• wymiana frezów na ostre
• regulacja frezów
• regulacja docisku szczęk
• regulacja wałków nanoszących klej.
Nierównomierna grubość warstwy kleju na początku i na końcu grzbietu
Przyczyny:
• tępe frezy
• źle ustawione frezy
• za słaby docisk szczęk zaciskowych
• płyta wyrównująca źle ustawiona lub zniszczona
• źle ustawione wałki nanoszące.
Zapobieganie:
• wymiana frezów
• ustawienie frezów
• regulacja szczęk zaciskających
• regulacja płyty wyrównującej
• regulacja wałków nanoszących klej.
Fałdy na grzbiecie książki powstające w czasie docisku stempla prasy na trójnożu
Przyczyny:
• klej nie był zestalony w czasie okrawania
• klej oblepia noże tnące, uniemożliwiając ich pracę.
Zapobieganie:
• zastosowanie kleju o krótszym czasie otwartym
• wydłużenie cyklu pracy maszyny przez zmniejszenie szybkości.
Dymienie kleju w pojemniku
Przyczyny:
• przegrzanie kleju
• za wysoka temperatura pracy
• pojemnik klejowy zanieczyszczony substancjami czyszczącymi, wymieszanie dwóch różnych klejów topliwych
• rozkład termiczny kleju wskutek długotrwałego ogrzewania.
Zapobieganie:
• obniżenie temperatury kleju
• usunięcie zanieczyszczonego lub rozłożonego kleju i zastąpienie go nowym.
Pienienie się kleju w pojemniku
Przyczyny:
• obecność powietrza w kleju spowodowana cyrkulacją wałków nanoszących
• obecność wilgoci w kleju
• wymieszanie dwóch różnych klejów lub obecność innych zanieczyszczeń (smary, oleje itp.)
• przegrzanie kleju (degradacja kleju z wytworzeniem produktów lotnych).
Zapobieganie:
• zatrzymanie na pewien czas obrotów wałków w celu odgazowania kleju
• wymiana rozłożonego kleju
• regulacja temperatury pojemnika klejowego i podgrzewacza wstępnego.
Opisane powyżej zjawiska są spotykane najczęściej. Trudności podczas pracy z klejami topliwymi spowodowane są wielokrotnym stapianiem i chłodzeniem ich do stanu stałego. Producenci klejów topliwych zalecają dwu-, najwyżej trzykrotne topienie kleju oraz staranne przestrzeganie właściwych temperatur w czasie ogrzewania wstępnego i nanoszenia kleju.
dr Waldemar Busz
Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Poligraficznego
|
|
|
|