|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2002
Grudzień
Farby a środowisko - sondaż
|
Jak w całym przemyśle, tak i w naszej branży coraz większy nacisk kładzie się na zagadnienia ekologiczne. Poszukiwane są rozwiązania - surowce, technologie, procesy - w jak najmniejszym stopniu obciążające środowisko naturalne zarówno w fazie produkcji, jak użytkowania, jak wreszcie w fazie usuwania odpadów.
O swoich osiągnięciach w ekologicznej produkcji wiele piszą producenci papierów drukowych, dużo zrobiono też dla racjonalizacji gospodarowania zużytymi opakowaniami. Wiemy, że producenci farb drukowych nie pozostają w tyle - wiele firm wpisało dbałość o zdrowie, bezpieczeństwo i ochronę środowiska na listę fundamentalnych zasad swojej działalności. Można jednak przypuszczać, że wśród pytań, które polscy klienci stawiają producentom i sprzedawcom farb drukowych, pytanie o uciążliwość produktu dla środowiska zadawane jest jako ostatnie.
|
Przed kilkoma laty przez czasopisma fachowe przeszła fala publikacji na temat wytwarzania farb drukowych na bazie surowców odnawialnych, obecnie mniej pisze się na ten temat. Niewiele jest też publikowanych informacji o postępie prac nad wyeliminowaniem metali ciężkich ze składu farb drukowych. Uważamy, że warto nieco przybliżyć te zagadnienia czytelnikom, dlatego zwróciliśmy się do przedstawicieli producentów farb drukowych z pytaniami dotyczącymi składu ich produktów. Zapytaliśmy:
Czy prowadzi się prace nad rozwojem tzw. ekologicznych farb drukowych, to znaczy farb, w których oleje mineralne zastąpiono olejami roślinnymi? Jaka jest oferta firmy w tej dziedzinie?
Jak przedstawia się obecnie kwestia zawartości metali ciężkich w farbach drukowych? Jaki postęp został dokonany w tej dziedzinie w ostatnich latach?
A oto, co nam odpowiedzieli.
Akzo Nobel
Farby offsetowe oparte na olejach i estrach pochodzenia roślinnego produkowane są przez Akzo Nobel Inks od wielu lat. Działający w państwach skandynawskich system SWAN promuje i sprzyja produkcji oraz stosowaniu surowców, w tym farb graficznych, maksymalnie przyjaznych środowisku. Według norm SWAN farba zawierająca do 2% olejów mineralnych uznawana jest za „roślinną”.
W gruncie rzeczy pod względem bezpośredniego wpływu na środowisko naturalne farby oparte na olejach jadalnych nie różnią się aż tak znacznie od ich mineralnych odpowiedników. Zasadnicza różnica tkwi w tym, że powstają przy wykorzystaniu surowców odnawialnych.
Lata intensywnych badań doprowadziły do tego, że farby „roślinne” produkowane przez Akzo Nobel Inks nie odstają właściwościami litograficznymi od mineralnych, a w wielu przypadkach je przewyższają. Odwzorowywane kolory są ponadto niewątpliwie żywsze.
Firma dysponuje obecnie trzema seriami arkuszowych farb offsetowych opartych na składnikach pochodzenia roślinnego (rzepak, soja, kokos). Są to serie: Lito Flora, Lito Flora NT oraz Lito Flora IQ. Ten ostatni produkt nie został jeszcze wprowadzony na polski rynek.
Dodam również, że wszystkie kolory mieszane, w które zaopatrują klientów mieszalnie Akzo Nobel Inks oraz naszych dystrybutorów, są pochodną serii Lito Flora.
W dziale badawczo-rozwojowym w Trelleborgu projekt Farby Oparte na Olejach Roślinnych ma status projektu ramowego - prace prowadzone są cały czas.
Obecnie w skład farb drukowych wchodzą głównie pigmenty organiczne. Stosowane pigmenty nie są ze swej natury oparte na związkach metali ciężkich, ale zawierają ich śladowe ilości. Maksymalne limity zawartości metali ciężkich w gotowym wyrobie reguluje norma European Toy Standard EN71:3-1944. Wszystkie farby produkowane przez Akzo Nobel Inks spełniają tę normę.
W tym kontekście warto wspomnieć, że Akzo Nobel Inks była pierwszą w świecie firmą, która wdrożyła tzw. Zintegrowany System Zarządzania oparty na platformie certyfikatów ISO 9001:2000 (zarządzanie jakością) i 14 001 (środowisko) oraz OHSAS 18000 (bezpieczeństwo i higiena pracy). To zobowiązuje.
Jarosław Łukomski
dyrektor Akzo Nobel Inks
współpraca: Jan Soerensson, R&D, Szwecja
BASF
BASF Druckstysteme GmbH prowadzi intensywne badania nad rozwojem ekologicznych farb drukowych. Największe osiągnięcia w tej materii mamy w sektorze farb do drukowania techniką offsetu arkuszowego. Podczas targów Drupa 2000 miała miejsce premiera trzech serii farb procesowych (Novavit F910 Sprint BIO, Novavit F 908 BIO, Novaboard C988 BIO) oraz serii farb podstawowych PANTONE (Novavit Easy Mix BIO). Receptura tych produktów została oparta o surowce bioodnawialne. W roku 2001 rozpoczęto produkcję serii Novastar F912 Magic BIO. Bieżący rok przyniósł kolejny produkt - serię szybkoschnącą Novaboard C990 Protect BIO do drukowania na uciążliwych podłożach. Jedną z podstawowych zalet farb BIO jest znakomita efektywność w druku na maszynach z odwracaniem arkusza (S+W).
W ostatnim kwartale 2001 definitywnie zaprzestano wytwarzania produktów zawierających metale ciężkie, wśród których znaczący udział miał kobalt. Farby roślinne BIO mają 90% udziału w całości sprzedaży farb arkuszowych K+E w naszym kraju.
Trend do wykorzystywania surowców bioodnawialnych znalazł również odbicie w ofercie BASF dla off-setowego druku zwojowego. Obecnie produkowane są dwie serie farb BIO: do druku HS (Webking 1090 BIO) i CS (Newsking 380 BIO).
Mirosław Serczyk
handlowiec-poligraf
farby offsetowe BASF Poligrafia Polska Sp. z o.o.
Coates Lorilleux
Prace nad farbami na olejach roślinnych są prowadzone. Postęp w naszej firmie to wprowadzenie w ostatnim czasie farb z serii farb arkuszowych Lotus Eco Plus i Optima Eco Plus, opartych wyłącznie na olejach roślinnych. Posiadamy też serie do druku gazetowego, również oparte na olejach roślinnych (w Polsce nie sprzedawane). Oferta - jak wyżej.
W druku farbami konwencjonalnymi nic się nie zmieniło jeśli chodzi o metale ciężkie, gdyż nasze farby ich nie zawierają lub mają je w ilości znacznie poniżej normy EEC. Nasze farby nie zawierają kadmu i ołowiu.
W. Hubert Borzym
dyrektor Coates Lorilleux Poland Sp. z o.o.
Michael Huber
Michael Huber München i wszystkie fabryki należące do grupy kierują się naczelną zasadą, że producent farby drukowej powinien być odpowiedzialny za swój produkt przez cały okres jego istnienia, począwszy od jego narodzin - to znaczy surowców użytych podczas procesu produkcyjnego, poprzez stosowanie w trakcie procesu drukowania, aż do fazy końcowej, czyli recyklingu i utylizacji. Dlatego też ekologia i związane z nią zagadnienia zawsze były „oczkiem w głowie” całego naszego koncernu, co wyraża się w ciągłym rozwoju i unowocześnianiu produktów. I choć farby trudno określić mianem przyjaznych środowisku, to producenci dążą do minimalizacji obciążenia ekologicznego.
Farba jest produktem bardzo złożonym - jednym z trendów w doborze surowców jest zastąpienie olejów mineralnych używanych do produkcji spoiw olejami uzyskiwanymi z surowców roślinnych. Od wielu lat nasza fabryka ma takie farby w swoim asortymencie. Są to zarówno farby do druku offsetowego arkuszowego, jak do druku zwojowego na zimno (cold-set) i do druku zwojowego na gorąco (heat-set). Farby te harmonijnie łączą atut opłacalności i zalety proekologiczne z nowoczesnymi metodami produkcji, tak aby odpowiednia receptura nowatorskich spoiw umożliwiała optymalne zwilżanie pigmentu przez medium zwilżające podczas precyzyjnie sterowanych procesów dyspergowania.
Wszystkie farby, w których oleje mineralne zastąpiono roślinnymi, mają w nazwie określenie „ECO”.
I tak np. farby coldsetowe do drukowania gazet występują pod nazwą ECO-Temp, a heatsetowe do drukowania czasopism i akcydensów - ECO-Therm. Farby te jednak nie znajdują w Polsce zastosowania na szerszą skalę, głównie ze względu na nieznacznie wyższe ceny. Na szeroką skalę stosowane są natomiast farby do druku arkuszowego.
Nawet nie wszyscy ich użytkownicy wiedzą, że są to farby bez olejów mineralnych. Dlaczego? Przed kilku laty w każdej z serii rzeczywiście istniały takie, którym w nazwie towarzyszyło określenie ECO, jednak od dwóch lat prawie wszystkie odmiany farby serii Reflecta i Resista w swojej recepturze opierają się wyłącznie na bazie olejów roślinnych, nawet jeśli w nazwie nie zostało to specjalnie podkreślone. Jedynie najpopularniejsza jeszcze w naszym kraju seria farb triadowych Rapida bazuje na olejach mineralnych i tylko jej odmiana Rapida ECO zawiera oleje roślinne. Ponieważ w laboratoriach cały czas trwają prace nad unowocześnianiem produktów i ich proekologicznego charakteru, z pewnością niedługo wszystkie farby będą miały zmienione receptury.
Aby farba mogła być postrzegana jako substancja proekologiczna, producenci farb graficznych wydają zalecenia odnośnie zrezygnowania z określonych surowców podczas produkcji, a ze względu na coraz większą internacjonalizację przemysłu farb została opracowana specjalna wspólna lista substancji wykluczonych z produkcji w Europie, która stanowi jednocześnie zobowiązanie do przestrzegania zawartych w niej ustaleń. Lista ta zawiera wykaz substancji stosowanych jako barwniki, rozpuszczalniki, zmiękczacze, pigmenty, których działanie może być toksyczne dla człowieka i jego środowiska naturalnego. W zakres tych substancji wchodzą również metale ciężkie, których zawartość jest albo całkowicie wyeliminowana albo też zminimalizowana w zakresie dopuszczalnych norm.
Ewa Rajnsz
dyrektor oddziału Michael Huber Polska Sp. z o.o.
Sicpa
Oczywiście stale są prowadzone prace badawcze nad stosowaniem nowych komponentów o coraz wyż-szych wskaźnikach ekologicznych (podatność na biodegradację, odnawialność zasobów, minimalizacja negatywnego wpływu na środowisko). Prace te są napędzane przez następujących czynniki:
• nowe regulacje prawne stale podnoszą kryteria ekologiczne
• „ekologiczność” staje się interesującym narzędziem marketingowym
• czasami stosowanie materiałów ekologicznych pozwala uzyskać produkty o znacznie lepszych właściwościach użytkowych.
W przypadku offsetowych farb arkuszowych od kilku lat szeroko stosowane są oleje roślinne w miejsce stosowanych dotychczas olejów mineralnych. Tego typu farby oprócz mniejszego wpływu na środowisko zapewniają znacznie lepszą stabilność woda-farba, co sprawia, że są „łatwe” w druku. Niestety, negatywnym skutkiem stosowania baz naturalnych jest nieco wyższy koszt wytworzenia.
Obecnie SICPA oferuje trzy serie farb tzw. ekologicznych na bazie olejów roślinnych:
• farby triadowe uniwersalne Tempo Nature
• farby triadowe do druku 4+4 Tempo Perfect
• system wysokoskoncentrowanych baz pigmentowych do produkcji kolorów specjalnych, o bardzo niskim zapachu własnym Tempo Foodpack.
Do produkcji farb wytwarzanych przez naszą firmę nie są używane oraz nie powstają w procesie produkcyjnym następujące metale ciężkie: antymon - z wyjątkiem maksymalnie 0,3% nieaktywnego biologicznie antimony titanate zawartego w białym pigmencie TiO2, oraz organicznych pochodnych nieklasyfikowanych i etykietowanych jako „wysoce toksyczne” (T+) lub „toksyczne” (T), arsen, beryl, ołów, kadm, chrom(VI), nikiel, pallad, rtęć, rod, selen, tal, tellur, uran. Wyżej wymienione pierwiastki mogą występować jedynie jako śladowe zanieczyszczenia materiałów. SICPA prowadzi stałe działania mające na celu dobór komponentów wykazujących jak najniższe poziomy zanieczyszczeń.
Jarosław Seweryn
operations & technical manager SICPA Polska Sp. z o.o.
Sun Chemical
Firma Sun Chemical jako wiodący producent farb drukarskich wychodzi naprzeciw nowym trendom w dziedzinie ochrony środowiska. Jednym z nich jest produkcja farb w oparciu o oleje roślinne. W naszym asortymencie tego rodzaju farby zostały nazwane farbami Ecolith. Występują one obecnie w trzech odmianach: 08, 10 i 15. Na rynku polskim oferujemy Ecolith 08. Dalsze prace idą w kierunku udoskonalenia powyższych farb i nadania im specjalnych właściwości do specyficznych zastosowań w druku, tzn. lepszej stabilności na maszynach wielokolorowych (8 zespołów i więcej), lepszej odporności na ścieranie itd.
Jeśli chodzi o zawartość metali ciężkich w naszych produktach, to możemy stwierdzić, iż nasze farby nie zawierają szkodliwych dla środowiska metali ciężkich, jak ołów, kadm, rtęć czy chrom(VI) w elementarnej formie, jak i w postaci związków tych metali. Jednakże metale ciężkie występują w naturze w bardzo małych stężeniach i mogą stanowić o pewnym zabrudzeniu pozyskiwanych ze środowiska pigmentów. Dlatego bardziej precyzyjne jest stwierdzenie, iż zawartość wyżej wymienionych metali ciężkich w naszych farbach w przypadku ich łącznej ilości spełnia wymagania CONEG, czyli jest ich mniej lub równo 100 ppm.
Jeśli chodzi o farby złote, to celem ograniczenia zawartości metali ciężkich oferujemy opcjonalnie farby wytworzone w oparciu o pigment aluminium (srebrny) podbarwiany innym pigmentem celem uzyskania odcienia farby złotej. Jednakże uzyskuje się w ten sposób gorszy efekt metalicznego połysku.
Sławomir Gulczyński
product manager Sun Chemical Sp. z o.o.
|
|
|
|
