|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2006
Czerwiec
ABC odbitki próbnej. Część III
|
|
Niniejsze opracowanie, przygotowane przez firmę EFI (producenta programów służących do wykonywania cyfrowych odbitek próbnych i do zarządzania barwami), a przekazane przez firmę Reprograf, polskiego dystrybutora EFI, jest przeznaczone dla osób, które chcą bliżej poznać rolę, jaką odbitka próbna (proof) pełni w procesie druku. Jego I część została opublikowana w numerze 4/2006, II - w numerze 5/2006 „ŚD". Opracowanie, w angielskiej wersji językowej, jest do pobrania w całości na stronie firmy EFI: http://www.efi.com/
|
Papier i farba
To, jak barwa wygląda po reprodukcji na offsetowej maszynie drukującej, zależy od wielu czynników: od jakości płyt offsetowych naświetlonych z pliku oryginalnego czy już przetwarzanego, od ustawień maszyny, od rodzaju papieru i farby stosowanych do otrzymania pracy, a nawet od aktualnego stanu technicznego maszyny. Operator maszyny ma znaczny wpływ na to, w jaki sposób maszyna odwzorowuje barwy. Zmieniając takie parametry, jak między innymi ilość farby nakładanej na stronę czy balans CMYK, maszynista może dopasować proof i dostroić maszynę offsetową podczas procesu produkcyjnego, tak aby otrzymać odbitki końcowe zgodne z proofem zatwierdzonym przez klienta.
Zarządzanie tymi czynnościami jest kompleksowe i może wymagać od operatora maszyny dobrej znajomości teorii barw. Ponieważ maszyny są coraz bardziej zautomatyzowane, wiele z ustawień i regulacji wymaganych do dopasowania proofa może być zapisanych w postaci pliku będącego częścią automatycznego workflow. Automatycznie mogą powstać formy offsetowe, automatycznie może przebiegać cały proces ustawiania maszyny. Lecz nawet jeśli automatyzacja uprości cykl produkcyjny i automatycznie będą ustawiane zmienne parametry występujące w procesie, nadal do otrzymania optymalnej jakości wymagana jest obecność dobrze wyszkolonego maszynisty.
Dodatkową komplikacją przy zgraniu odbitki końcowej z proo-fem zatwierdzonym przez klienta jest stosowanie na urządzeniu drukującym proofa innych tuszy i innego papieru niż użyte później w produkcji offsetowej. Na przykład na wysokiej klasy powlekanym papierze uzyska się barwy bardziej intensywne niż na tańszym papierze niepowlekanym. Jeśli proof wydrukowano na materiale powlekanym, a odbitki końcowe nie będą powlekane, trudne będzie dokładne dobranie barw na maszynie.
Gęstość, z jaką farba jest nakładana na papier, może zostać zmierzona densytometrem, pozwalającym operatorowi zachować niezmienną jakość kolejnych arkuszy, a nawet całych prac.
Podczas gdy standardy dotyczące farb offsetowych pozostają niezmienne, standardy dotyczące różnych dostawców tuszów do drukarek atramentowych nie są stałe. Dodatkowo, różne rodzaje papieru absorbują tusz w różny sposób, co jest przyczyną różnic w odwzorowaniu barwy na rozmaitych typach papieru. Sterowniki druku – lub instrukcje łączące oprogramowanie i sprzęt – dla drukarek atramentowych zazwyczaj posiadają opcję, którą można wybrać, aby określić typ papieru. Jednak proces tworzenia proofa na drukarce atramentowej cechuje większa zmienność niż proces druku offsetowego i musi on być dokładnie kontrolowany.
Dobre rozwiązanie do tworzenia proofa uwzględni wszystkie wymienione powyżej okoliczności i zaoferuje profile ICC dla różnych możliwości kombinacji drukarki, papieru i tuszów. Dodatkowo, część dostawców rozwiązań do tworzenia proofa oferuje swój własny zakres papierów przeznaczonych do efektywniejszej pracy z oprogramowaniem i sprzętem systemów tworzących odbitki próbne.
Wszystko to wymaga koordynacji pomiędzy etapem tworzenia oryginalnego pliku i różnymi etapami jego przetwarzania podczas całej drogi, którą przechodzi plik przed ostateczną produkcją. Koordynacja ta ma zapewnić spełnienie wszystkich oczekiwań klienta.
Zarządzanie barwą
Jeśli weźmiemy pod uwagę wszystkie zmienne, które mogą wystąpić na etapie druku offsetowego, na etapie tworzenia proofa oraz między tymi etapami, wydaje się nierealne stworzenie dobrego proofa na drukarce atramentowej i następnie jego odtworzenie na maszynie offsetowej w sposób zadowalający. W praktyce, przy zachowaniu wszystkich zasad, nie jest to aż tak trudne. Zarządzanie barwą jest kluczowym elementem decydującym o stworzeniu przewidywalnego i rzetelnego procesu.
ICC definiuje zarządzanie barwą jako „komunikację pomiędzy odpowiednimi danymi wymaganymi do jednoznacznej interpretacji danych barwy a aplikacjami konwertującymi dane barwy według wymagań produkcyjnych”. Według ICC system zarządzania barwą to „system transformujący dane zapisane w standardzie jednego urządzenia (np. skanera RGB) do danych rozpoznawalnych przez inne urządzenie (np. drukarka CMYK) w taki sposób, że kolory odwzorowane przez drukarkę są identyczne jak kolory otrzymane ze skanera”. „Jeśli idealne dobranie barw nie jest możliwe, wynik powinien być maksymalnym przybliżeniem danych wyjściowych. Ogólnie mówiąc, określenie systemu zarządzania barwami jest zarezerwowane dla systemów, które stosują akceptowany międzynarodowo system pomiaru barwy CIE jako punkt odniesienia”.
Ponieważ barwy pokazane w pliku i odwzorowane na drukarce atramentowej oraz maszynie offsetowej mogą różnić się w zależności od użytego papieru, farby i innych parametrów, kalibracja barw jest czynnością mającą największy wpływ na zapewnienie podobieństwa barw otrzymanych w tych dwóch procesach. Kalibracja odpowiada za dostarczenie odbitki próbnej, która potem zostanie dokładnie odwzorowana w produkcie końcowym. Dodatkowo, jeśli wykorzystuje się monitor, on również powinien być kalibrowany przy użyciu dokładnie tych samych standardów tworzenia proofa.
Dla technologii druku atramentowego dobór barwy innego urządzenia przebiega dwutorowo. Pierwszym krokiem jest linearyzacja. Aby kontrolować ilość tuszu nakładanego przez drukarkę na papier, linearyzacja jest przeprowadzana za pomocą pasków pomiarowych na próbce wydruku; w jej trakcie gęstości optyczne są przypisywane wartościom tonalnym zapisanym w pliku. Liczba wymaganych pasków pomiarowych zależy od rozwiązania, a na rynku jest ich wiele i to różnych. Przy wyborze rozwiązania proo-fingowego ważne jest zrozumienie dynamiki procesu linearyzacji; chodzi o to, aby znać dokładność wyników oraz czas, jaki zajmuje proces. Po wykonaniu linearyzacji może mieć miejsce charakteryzacja lub profilowanie, wykonane przy użyciu sprzętu do pomiaru barwy (spektrofotometr) oraz form testowych, zawierających wiele setek pasków barwnych reprezentujących wszystkie możliwe wariacje cyanu, magenty, yellow oraz czarnego. Kiedy formy testowe zostaną wydrukowane, poszczególne paski barwne mierzy się spektrofotometrem i dla każdego paska dokładnie wyznacza wartość CMYK.
W wyniku pomiaru wartości CMYK dla barw mieszanych na wydruku, otrzymujemy dane charakteryzujące cały wydruk. Dane te są konwertowane do profili ICC dla każdego urządzenia, które było kalibrowane.
Proces charakteryzacji nie ogranicza się tylko do drukowania. Może być również stosowany do kolorymetrycznych pomiarów skanera i monitora, czyniąc możliwym zarządzanie całym workflow pomiędzy różnymi urządzeniami i lokalizacjami.
Co więcej, dzięki użyciu profili ICC odpowiadających specyfikacji ICC możliwa jest wymiana profili i ich prawidłowa interpretacja przez różnych użytkowników. Dwa podstawowe typy profili to profil źródłowy (wejście) i docelowy (wyjście). Składają się one z tabel danych odnoszących współrzędne urządzenia do tych ze standardowej przestrzeni barw zdefiniowanej przez ICC. Trzeci typ profili stosowanych w workflow zarządzania barwami to profil symulacji. Profil ten pozwala użytkownikowi symulować różne technologie końcowego wydruku i/lub różne urządzenia końcowe na jednej drukarce atramentowej. Na przykład: fotograf wykonujący zdjęcia cyfrowe może chcieć zobaczyć swoje obrazy RGB w formie, w jakiej zostałyby wydrukowane w czasopiśmie na offsetowej maszynie zwojowej. Jest to proces zwany „workflow RGB do CMYK”, bardzo często spotykany w wielu środowiskach produkcyjnych. Inna opcja umożliwia użytkownikowi symulowanie możliwości druku jednej drukarki CMYK na innej drukarce CMYK.
Zwiększa się liczba aplikacji i systemów workflow obecnych na rynku i posiadających wbudowane zarządzanie barwami oraz profile ICC. Wspierają one ręczne testowanie i kalibrację urządzeń podnosząc stopień przewidywalności i powtarzalności całego procesu workflow.
Więcej o zarządzaniu barwami można przeczytać na stronie internetowej http://www.color.org/ lub w książkach:
• Color Essentials: Color Quality for the Graphic Arts and Sciences, Volumes 1 and 2, Gary G. Field, 2001 and 2004, published by GAIN (www.gain.net)
• Understanding Digital Color, Phil Green, published by GAIN (www.gain.net)
• Digital Color Management, Giorgianni and Madden, Prentice Hall, 1998
• Print Production Workflow: A Practical Guide, Chuck Gehman, NAPL (www.napl.org), 2003.
Proof analogowy a cyfrowy
Analogowe, oparte na folii systemy tworzenia odbitek próbnych, takie jak DuPont Cromalin oraz KPG MatchPrint, przez długi czas były standardem w przemyśle poligraficznym. W tych systemach pliki rastrowe, które mogą być stosowane do produkcji płyt offsetowych, są też wykorzystywane do produkcji proofa, który musi być zatwierdzony przez klienta. Proof analogowy jest tworzony z tych samych filmów, które będą potem użyte do naświetlenia płyt offsetowych, co zapewnia dokładność i zgodność.
Proces ten wymaga wielu etapów, gdyż każda kolejna separacja jest naświetlana i wizualizowana przez nałożenie tonera lub kolorowej folii na podłoże. Analogowe systemy proofingowe tworzą dokładny obraz rastrowy, który będzie taki sam jak dla ostatecznego druku offsetowego, ponieważ oryginalne punkty rastrowe są fotograficznie przenoszone z filmu na podłoże. Ale ta dokładność dużo kosztuje. Proof analogowy jest czasochłonny, nawet jeśli sporządzany jest przez wyszkolonego operatora. Wykonanie pojedynczego proofa może zabrać nawet 30 minut, który mógłby być przeznaczony na produkcję. Do wykonania proofa analogowego wymagana jest ciemnia i drogie odczynniki oraz materiały. Co więcej, specyfika odcienia cyanu, magenty, yellow i czerni w takich systemach jest określana przez producenta barwników i nie można nią zarządzać. Ten warunek czyni system nieelastycznym w odniesieniu do specjalnych standardów produkcyjnych. Możliwe, że największą niedogodnością jest wzrastająca popularność systemów Computer-to-Plate (CtP) i Computer-to-Press w przemyśle poligraficznym. Przy zastosowaniu tych cyfrowych systemów filmy i ciemnia nie są już potrzebne. Drukarnie i pracownie prepress korzystające z analogowych systemów proofingu muszą kontynuować korzystanie z folii, chemikaliów oraz ciemni jedynie na potrzeby tworzenia odbitek próbnych. Wszystkie te czynniki pochłaniają nie tylko pieniądze, ale i czas, który mógłby być poświęcony na produkcję. Urządzenia do sporządzania proofa analogowego mogą kosztować nawet dziesięciokrotnie więcej niż urządzenia atramentowe do tworzenia proofa cyfrowego.
Z tych i innych powodów przemysł poligraficzny szybko podąża w kierunku tego ostatniego. Cyfrowy proof pozwala na wysyłanie plików z aplikacji tworzącej odbitkę próbną bezpośrednio do drukarki atramentowej lub laserowej. Nie ma potrzeby stosowania folii, eliminujemy też konieczność posiadania w firmie ciemni. Dodatkowo, rozwiązania z zakresu proofa cyfrowego oferują większy zakres automatyzacji, przez co zmniejsza się liczba koniecznych interwencji operatora. Dobre rozwiązanie do tworzenia proofa cyfrowego będzie wykorzystywało skomplikowane narzędzia do zarządzania barwami w zgodzie ze standardami ICC, zapewni też efektywny, niedrogi i dokładny workflow. Z drukarek atramentowych mogą też pochodzić dwustronnie zadrukowane odbitki próbne, wykonywane na różnych podłożach.
Proof z symulacją rastra a proof bez symulacji
Wszystkie fotografie oraz ilustracje posiadające zakres odcieni nieodwzorowanych w postaci kropek to tzw. obraz wielotonalny. Obrazy wielo-tonalne zawierają gradienty szarości i gradienty poszczególnych barw. Obraz półtonowy (halftone), z drugiej strony, jest obrazem rastrowym, pojawiającym się na folii, papierze, płycie offsetowej lub odbitce końcowej jako zbiór punktów. Tradycyjnie, w świecie analogowym, kupujący byli przyzwyczajeni do proofa rastrowanego, który bardzo dobrze oddawał to, jak będzie wyglądał ostateczny produkt. Sprawdzali oni pracę porównując punkty rastrowe. Po upowszechnieniu się proofa cyfrowego więcej odbitek próbnych bez symulacji rastra było wykonywanych przy użyciu drukarek atramentowych lub nawet laserowych.
Wymagania klienta będą zależały zawsze od posiadanych aplikacji i indywidualnych preferencji, jednak bardzo prawdopodobne jest, że proof bezrastrowy coraz częściej będzie występował jako standardowe rozwiązanie i wymóg klienta. Tymczasem rozwiązanie do tworzenia proofa cyfrowego powinno oferować obie opcje, aby sprostać wymaganiom szerszej grupy klientów.
Dzisiaj spotykane bardziej zaawansowane programy do tworzenia proofa na drukarkach atramentowych (takie jak EFI Colorproof XF) akceptują oryginalne 1-bitowe pliki TIFF (zrastrowane i po korekcie barwnej), które będą użyte do naświetlenia płyt. Pliki te są przetwarzane w taki sposób, aby stworzyć dokładny obraz wyników osiąganych na maszynie offsetowej. Proces ten może wskazać potencjalne błędy, takie jak mora, która może pojawić się na ostatecznym druku offsetowym. Przy wykorzystaniu systemów tego typu, to, co widzimy, jest czymś więcej niż tylko proofem dokładnie oddającym barwy – to proof rastrowy, który jest dużo efektywniejszy w przekazie. Czyni on komunikację między drukarzem a klientem czytelniejszą i prostszą.
na podstawie materiałów firmy EFI
|
|
|
|
