|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2003
Maj
Lettera Magica. Część XX. Obraz i tekst (cd.)
|
|
Typografia jest sztuką doboru i użycia różnych krojów czcionek i materiału typograficznego w celu przekazania informacji, głównie za pomocą druku - tak określił pojęcie typografii profesor Bror Zachrisson ze Sztokholmu, specjalista w zakresie badań nad wzajemnymi zależnościami pomiędzy estetyką i czytelnością pism drukarskich. Projektowanie typograficzne można jednak potraktować w kategoriach szerszych niż tylko przekazywanie informacji przy użyciu czcionek. W wyjątkowych sytuacjach typografię można wykorzystać do tworzenia obrazów-kompozycji typograficznych, w których głównym bohaterem jest litera. Kształt opracowania zostaje wypełniony czytelnym tekstem, by w ten sposób połączyć w całość obraz graficzny stanowiący ilustrację opisywanego tematu oraz konkretną informację.
|
Przy wykonywaniu takich projektów zazwyczaj wykorzystuje się tekst jako tło, w obszarze którego wydobyty zostaje przez projektanta obraz graficzny, lub też obrys jakiegoś kształtu odpowiadającego tematowi zostaje wypełniony tekstem.
Realizacja takich projektów jest zadaniem trudnym i często bardzo skomplikowanym. Dlatego wykonuje się je przy opracowywaniu stosunkowo krótkich tekstów, zazwyczaj o charakterze reklamowym. Nie każdy bowiem temat nadaje się do tego, by zostać zilustrowanym poprzez użycie tylko i wyłącznie typografii. Ostateczny efekt zależy od wielu czynników, a jednym z głównych jest czytelność tekstu. W takich specjalnych projektach nie stosuje się standardowych łamów tekstowych - są one zastępowane oryginalnymi układami typograficznymi, często polegającymi na „wlewaniu” tekstów w nietypowe kształty graficzne. Do realizacji takich projektów należy wybierać możliwie proste figury (najlepiej tak zwane figury wypukłe), których kształt stanie się widoczny, gdy zostanie wypełniony szarością składu tekstowego. Jedną z podstawowych trudności podczas opracowywania projektu typograficznego jest możliwość utraty czytelności tekstu, wynikająca często ze zbyt skomplikowanego obrysu figury. Porozrywany tekst, podzielony na fragmenty wypełniające wybrany kształt, w efekcie nie nadaje się do czytania.
Kolejnym ważnym elementem decydującym o jakości wykonanego projektu jest relacja pomiędzy wielkością użytego do wypełnienia figury kroju pisma a interlinią.
W wypadku zbyt dużego stopnia pisma lub za dużej interlinii wypełniony tekstem kształt może być nieczytelny. Dlatego należy bardzo starannie dobrać wielkość figury do konkretnej ilości tekstu, stopnia pisma składu oraz interlinii. Mistrzowskie wzory takiego opracowania stanowią przykłady zaczerpnięte z opracowania typograficznych reklam w amerykańskim periodyku „Upper & lower case” oraz z gazety „Journal du Théâtre de la Salamadre”, zaprojektowanej przez studio graficzne francuskiej grupy Graphus.
Wzajemne przenikanie się ilustracji i typografii jako problem projektowy jest bardzo ciekawym i inspirującym wyzwaniem dla grafika. Stwarza ono możliwość poszukiwania w typografii nowych, oryginalnych elementów wizualnej interpretacji tematu. Takie doświadczenia, które pozwalają spojrzeć na typografię już nie tylko jako na umiejętność organizowania tekstu na płaszczyźnie przy użyciu krojów pism, lecz także jako na sztukę tworzenia obrazów graficznych, otwierają przed młodymi projektantami nowe twórcze horyzonty.
Krzysztof Tyczkowski
W artykule wykorzystano ilustracje z czasopism: „Upper & lower case” 4/85, 2/86, 3/88, „Journal du Théâtre de la Salamandre” nr 3/77; ilustracje prac studentów Politechniki Łódzkiej i Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi: Pawła Brzezińskiego, Piotra Gołaszewskiego, Michała Owczarka i Joanny Tyczkowskiej oraz plakat autora „Sztuka typografii”.
|
|
|
|
