|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2008
Luty
Wizualni pomocnicy. Wynalazki, które do dziś są niezbędne w cyfrowym sterowaniu barwami
|
Im dłużej dyskutujemy o zagadnieniu ogólnie zwanym Color Managementem (po polsku: sterowanie czy zarządzanie barwą), tym szersze nam się ono wydaje. Interdyscyplinarna reprodukcja barw, wymagająca powtórzenia barwy standardowej za pomocą różnych środków komunikacji, takich jak fotografia, druk reklamowy, druk wielkoformatowy, druk opakowań, telewizja itp., zmusza nas do szukania możliwości jednoznacznego definiowania barw.
Wszyscy na pewno się zgodzą, że najbardziej jednoznaczna jest cyfrowa definicja barwy, wykorzystująca pomiar krzywej reemisji do jej opisu. Czy jest ona jednak najwygodniejszym i najszerzej zrozumiałym sposobem opisu barwy? Myślę, że większość z nas odpowie: nie. Krzywa reemisji, powstająca przez połączenie punktów wartości odbicia światła dla długości fali od 400 do 700 nanometrów, wymaga od nas przekazania około 40 wartości liczbowych. W codziennej werbalnej komunikacji o barwie nie jesteśmy w stanie się nią posłużyć.
Wygodniejszym sposobem jest opis położenia barwy w przestrzeni barwnej. W takim wypadku przekazujemy tylko trzy wartości dla jej określenia.
Pierwszym nowoczesnym systemem porządkującym barwy był system barw Munsella, oparty na trzech zmiennych określających różne atrybuty barwy. Albert Henry Munsell (1859–1918) był amerykańskim artystą i pedagogiem. Postanowił uporządkować barwy w sposób zrozumiały dla dzieci i łatwy do wykorzystania właśnie dla artystów. W 1905 roku powstał jego pierwszy model barw, w 1915 Munsell wydał piętnastostronicowy atlas próbek barw. Jego nowo opracowane wydanie wyszło już po śmierci Munsella, w roku 1929, pod angielskim tytułem „Munsell Book of Color”.
W latach 40-tych ubiegłego wieku został zaakceptowany jako podstawowy system referencyjny zawierający standardy barw. Do dzisiaj jest on jednym z najpopularniejszych systemów wzorcowania barw.
|
„Drzewo barw” (color tree) odbiega od pierwotnych, regularnych modeli geometrycznych stosowanych w Europie. Munsell malował próbki barw mieszając barwy prymarne i stosując mieszanki barwy białej z czarną. Po ich przeanalizowaniu doszedł do wniosku, że prymarne barwy, które widzimy, nie leżą na powierzchni regularnej bryły geometrycznej, ale stwarzają bryłę przestrzenną przypominającą drzewo. Pień drzewa to oś szarości, czyli mieszanka czarnego i białego pigmentu w różnych stężeniach. Podstawą systemu są więc addytywne mieszanki pigmentów podstawowych (np. czerwonego z żółtym) w różnym stężeniu – odcienie barw, oraz ich mieszanki z różnym stężeniem szarego pigmentu – nasycenie.
Opis barwy przy wykorzystaniu powyższego systemu może wyglądać w sposób następujący: 8.5R 5.5/12 (intensywny fiolet). Każda barwa znajduje się w logicznym związku, możliwym do opisania z inną barwą.
Bez tego najstarszego, wykorzystywanego do dzisiaj systemu klasyfikacji i opisu barw, bez wzorników barw stwarzanych w oparciu o powyższą klasyfikację, nie obejdzie się dzisiejsze, na wskroś nowoczesne sterowanie barwą i kalibracja urządzeń służących do jej reprodukcji.
Badania oparte na systemie barw Munsella doprowadziły do stworzenia całkowicie niesubiektywnych standardów pomagających w utrzymaniu balansu i powtarzalności barw. Karty barw – popularne Color Checkery, pomagają porównywać, analizować i mierzyć różnice barwy spowodowane jej wielokrotnym powielaniem. Stosowane są:
• w fotografii cyfrowej, przy kontroli obrazu, plików wyjściowych i monitora
• w fotografii tradycyjnej, przy kontroli filmów, światła, filtrów i papieru
• w druku – przy kontroli wydruków i w proofingu
• w przygotowalni – do kontroli skanerów, monitorów i urządzeń proofingowych
• w kinematografii, telewizji, wideo – do kontroli kamer, monitorów, światła, rzutników.
Color Checker to karta specjalnie w sposób naukowy przygotowanych kwadratów barwnych, oddających szeroki zakres barw. Barwy kwadratów reprezentują przede wszystkim barwy wybranych naturalnych obiektów, takich jak na przykład ludzka skóra, niebo lub liście. Barwa kwadratów nie tylko wizualnie odpowiada barwie naturalnej, którą reprezentuje, ale również w identyczny sposób odbija światło w całym zakresie widmowym. Dzięki tej właśnie unikalnej właściwości kwadraty na karcie oddają wiernie barwę obiektów naturalnych w każdym oświetleniu i w każdym procesie jej reprodukcji.
Dla różnych dziedzin opisanych powyżej przeznaczone są odmienne rodzaje kart Color Checker. W fotografii cyfrowej do pomiaru profili aparatów cyfrowych i do ich kalibracji wykorzystujemy kartę zwaną Digital Color Checker SG (semigloss), będącą odzwierciedleniem barw, które widzimy.
140 specjalnie wybranych pól pomaga w określeniu gamutu aparatu cyfrowego i skanera, określeniu, jak aparat lub skaner reprodukuje barwy obiektów naturalnych, takich jak na przykład skóra czy niebo. Większa liczba pól z odcieniami skóry pozwala na bardziej dogłębną kontrolę możliwości urządzeń w tym zakresie. Stopnie skali szarości umożliwiają zbadanie balansu szarości aparatu i wpływu oświetlenia na wygląd fotografowanego przedmiotu.
Właśnie zmiana balansu szarości spowodowana zmianą oświetlenia, wywołująca zabarwienie neutralnej szarości, może być kontrolowana przy wykorzystaniu innych kart barw, takich jak: Color Checker White Balance (karta balansu bieli), Grey Balance (balansu szarości) i Grey Scale (skala szarości). Ich wykorzystanie pozwala między innymi na korekcję fotografii poprzez ustawienie średnich tonów szarości.
Innym produktem pomocniczym pozwalającym na zbadanie zdolności ludzkiego oka do widzenia i rozróżniania barw jest, oparty również na teorii Munsella, test „Farworth – Munsell 100 Hue”. Badana osoba ma za zadanie ułożenie szeregów małych próbek jednego tonu barwy według wzrastającego lub malejącego nasycenia. Test zawiera 85 próbek. Pozwala na diagnozowanie odchyleń widzenia barwy u badanych osób. Dołączone oprogramowanie służy do prezentacji takich odchyleń za pomocą diagramów. Test stosowany jest przez pracodawców do kontroli zdolności widzenia barw u osób mających za zadanie kontrolę jej jakości. Test wykorzystywany jest również do celów edukacyjnych.
Dzięki pomysłowi wykorzystania specjalnych kart barwnych (Color Checker) symulacja barw naturalnych, otaczających nas na co dzień, jest prosta. „Barwy świata” na jednej karcie pomagają w kalibracji i profilowaniu przy wykorzystaniu najnowocześniejszych urządzeń pomiarowych i oprogramowania. Bezradność tych urządzeń byłaby zaskakująca bez dociekliwości Pana Munsella i bez kart z małymi kolorowymi kwadracikami...
Małgorzata Lososová Ungrádová
X-Rite Inc.
Literatura
Materiały edukacyjne firmy X-Rite Inc.
|
|
|
|
