|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2008
Czerwiec
\\\"Papieskie\\\" banknoty
|
|
Nazwa Watykan pochodzi od łacińskiego Vaticanus; to prastare rzymskie Vaticinia, czyli „miejsce śpiewania wróżb”. Niektórzy historycy wywodzą nazwę od osiedla Etrusków graniczącego z Rzymem – Vaticum. Państwo Kościelne powstało w VIII w. z inicjatywy papieża Stefana III (768–772), w wyniku nadania papieżowi ziem zdobytych na Longobardach przez króla Franków Pepina Małego (751–768). System monetarny Państwa Kościelnego stanowiło 10 baiocchi = 1 giulio; 10 giulio = 1 scudo. Monety bite były ze złota i srebra w mennicach w Rzymie, Ankonie i Bolonii. Ozdabiano je postaciami z Biblii, literatury antycznej albo wizerunkami władców rzymskich. Na monetach Klemensa V (1305–1314) po raz pierwszy pojawiła się tiara papieska jako nietypowy rodzaj korony, składający się z trzech koron nakładających się na siebie. W czasach awiniońskich jej kształt uległ wydłużeniu. Od 1600 r. wprowadzono monetę z czystej miedzi o wartości 1 baiocchi, a papież Paweł V (1605–1621) wyemitował monetę ze złota o wartości 4 scudo. W drugiej połowie XVIII w. Włochy nie stanowiły jednolitego państwa, w związku z tym nie miały także wspólnej waluty.
|
|
Nazwa Watykan pochodzi od łacińskiego Vaticanus; to prastare rzymskie Vaticinia, czyli „miejsce śpiewania wróżb”. Niektórzy historycy wywodzą nazwę od osiedla Etrusków graniczącego z Rzymem – Vaticum. Państwo Kościelne powstało w VIII w. z inicjatywy papieża Stefana III (768–772), w wyniku nadania papieżowi ziem zdobytych na Longobardach przez króla Franków Pepina Małego (751–768). System monetarny Państwa Kościelnego stanowiło 10 baiocchi = 1 giulio; 10 giulio = 1 scudo. Monety bite były ze złota i srebra w mennicach w Rzymie, Ankonie i Bolonii. Ozdabiano je postaciami z Biblii, literatury antycznej albo wizerunkami władców rzymskich. Na monetach Klemensa V (1305–1314) po raz pierwszy pojawiła się tiara papieska jako nietypowy rodzaj korony, składający się z trzech koron nakładających się na siebie. W czasach awiniońskich jej kształt uległ wydłużeniu. Od 1600 r. wprowadzono monetę z czystej miedzi o wartości 1 baiocchi, a papież Paweł V (1605–1621) wyemitował monetę ze złota o wartości 4 scudo. W drugiej połowie XVIII w. Włochy nie stanowiły jednolitego państwa, w związku z tym nie miały także wspólnej waluty. Głównymi odrębnymi emitentami w tym czasie były: Państwo Kościelne, Królestwo Neapolu i Sycylii, Królestwo Sardynii, Wielkie Królestwo Toskanii oraz Republiki Genueńska i Wenecka. Miasto Rzym do 1869 r. wchodziło w skład Państwa Kościelnego, które emitowało monety ze złota, srebra i miedzi. Monety krążące w obiegu w tym czasie to 1 scudo = 100 baiocchi oraz 1 teston = 30 baiocchi. W latach 1798–1799 Rzym, należący do Państwa Watykańskiego, znalazł się pod panowaniem francuskim. Nic więc dziwnego, że monety „Papieskie” banknoty bito w oparciu o wzory francuskie. Po klęsce cesarza Napoleona Bonaparte Kongres Wiedeński w 1815 r. przywrócił w Państwie Kościelnym rządy papieża. Nastąpiły wtedy kolejne zmiany. System dziesiętny wprowadzony przez Napoleona został zniesiony przez papieża Piusa VII (1800–1823), a w 1816 r. przywrócone zostało skudo rzymskie (skudo romano). Jednak Grzegorz XVI (1831–1846) ze względu na wymogi handlu zgodził się na emisję banknotów 100 scudo z zastrzeżeniem płatności w banku tylko dla jednostek gospodarczych. Do czasu refor my walutowej z 1835 r. na monetach dodawano obok nominału słowo „Romano”. Monety te zdobiono herbem papieskim lub scenami religijnymi. W Państwie Kościelnym liczne były emisje lokalne. Mennica bolońska biła monety papieskie według systemu rzymskiego – oznakowane literą „B”. W latach 1796–1799 emitowano pierwsze banknoty Republiki Romana. W 1826 r. powstał Bank Rzymski, Banca Romana, który wypuścił w obieg banknoty o nominałach 5–100 skudo. Zamieszki uliczne na terenie Państwa Kościelnego za czasów papieża Piusa IX (1846–1878) spowodowały odwołanie liberalnych reform i powołanie świeckich władz Państwa Kościelnego, które 8 lute-go 1849 r. proklamowały Republikę Rzymską. Ustanowiono emisję banknotów rządu papieskiego, w tym zaakceptowano banknoty Banca Romana. 28 lutego 1849 r. Komitet Wykonawczy Republiki zdecydował się na wprowadzenie w obieg not państwowych wyposażonych w kurs przymusowy o nominałach 10, 16, 24, 32, 40 baiocchi i 1–100 skudo. Natomiast Komisariat Papieski dla 4 prowincji Romanii wydał nową emisję papierową 20 baiocchi. Bank Rzymski ogłosił upadłość w 1850 r. i przekształcił się w Banca Dello Stato Pontificio (Bank Państwa Kościelnego), który działał w latach 1851–1870. Po wydarzeniach z 1870 r. Rzym został stolicą Włoch, a Bank Państwa Kościelnego został przekształcony w Bank Rzymski, Bank Romana, który był emitentem banknotów do 10 sierpnia 1893 r. Na podstawie Traktatów Laterańskich z 1929 r. powstało Państwo Watykańskie, które emitowało własne pieniądze, ale w ramach włoskiego systemu monetarnego. Do 2002 r. były to liry, które wykonywała włoska mennica państwowa. Do 1940 r. monety ozdabiane były herbem papieskim i tiarą oraz scenami religijnymi. Do 1947 r. bito nominały 5 i 10 lirów w srebrze, które zastąpiono aluminium w wyniku zmniejszającej się wartości włoskiego pieniądza. Po 1947 r. wprowadzono na awers monety portret papieża – w roku jego śmierci. Przed wejściem Państwa Watykańskiego do strefy euro w obiegu były monety: 200 lirów (aluminium – brąz), 500 lirów (pierwsze ze srebra, a następne ze stali nierdzewnej), 1000 lirów (srebro). Konwencja Rady Europejskiej z 2000 r. (art. 3 decyzji Rady 1998 r.) zezwoliła Watykanowi na posługiwanie się walutą euro z prawem bicia monety. Rocznicowy zestaw XXIV pontyfikatu Jana Pawła II to 8 monet o nominałach 1 centa – 2 euro. Okolicznościowe monety to 5 i 10 euro. Ogromna popularność papieża Jana Pawła II sprawiła, że biciem monet z jego wizerunkiem oprócz Polski, która wydała znaczną ilość monet, zajmowały się wielokrotnie takie państwa jak: Andora, Antyle Holenderskie, Belgia, Botswana, Chor wacja, Dominika, Filipiny, Finlandia, Francja, Gambia, Gwinea Równikowa, Irlandia, Kanada, Kongo, Kuba, Lesoto, Liberia, Litwa, Malawi, Malta, Mozambik, Niemcy, Samoa, Sisifo, San Marino, Seszele, Sierra Leone, Słowacja, Somalia, Tristan, Uganda, USA. W październiku 2006 r. w związku z dwudziestą ósmą rocznicą powołania Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową Narodowy Bank Polski wyemitował okolicznościowy banknot o nominale 50 zł. Jest to pierwszy w historii Polski banknot kolekcjonerski. Na stronie przedniej banknotu widoczna jest postać papieża Jana Pawła II w stroju pontyfikalnym, z krzyżem pasterskim w ręku, w geście pozdrowienia. Postać jest usytuowana na tle globu ziemskiego wypełnionego nazwami państw odwiedzanych przez Papieża. Ma to podkreślić niezwykłość tego pontyfikatu. Jan Paweł II odbył bowiem 104 podróże apostolskie, wypowiadając się odważnie w ważnych, często trudnych i niepopularnych sprawach. Na tylnej stronie banknotu ukazane są postacie dwóch wybitnych Polaków, niekwestionowanych autorytetów moralnych, Jana Pawła II i Kardynała Tysiąclecia Stefana Wyszyń-skiego. Przedstawieni są w scenie z mszy pontyfikalnej, w czasie której Jan Paweł II podczas składania homagium przez kardynałów niespodziewanie podniósł się i z wielkim szacunkiem i pokorą oddał hołd prymasowi Stefanowi Wyszyńskiemu całując go w rękę. Z prawej strony banknotu umieszczony jest fragment wypowiedzi Jana Pawła II skierowanej bezpośrednio do Pr ymasa (Watykan, 23 października 1978 r.): „Nie byłoby na Stolicy Piotrowej tego Papieża – Polaka (…), gdyby nie było Twojej wiary, nie cofającej przed więzieniem i cierpieniem, Twojej heroicznej nadziei (…)”. W dolnej części banknotu papieskiego umieszczono kontur Klasztoru Jasnogórskiego, który od wieków był związany z życiem naszej Ojczyzny oraz kojarzony z osobami Jana Pawła II i Kardynała Wyszyńskiego. Szata graficzna papieskiego banknotu jest przepełniona symbolami religijnymi, które są równocześnie zabezpieczeniem przed fałszerstwem. Na przedniej stronie, umieszczone w konturach kontynentów, wypisane są mikrodrukiem nazwy państw, które podczas swojego pontyfikatu odwiedził Jan Paweł II. Mikrodruk stanowi również powtarzający się tekst, „RP”, „50 zł” oraz „Rzeczpospolita Polska”, znajdujący się również na tylnej stronie banknotu. Reliefem wykonane są powtarzający się motyw krzyża i ryby oraz napis RP. Recto – verso, część rysunku wydrukowana jest na rzedniej stronie, uzupełniająca jego część na tylnej, a całość widoczna w prześwicie, stanowi motyw kluczy Piotrowych. Efekt kątowy stanowi napis „JP II”, widoczny w zależności od kątapatrzenia w prawym dolnym rogu banknotu. Oznaczenie serii banknotu – „JP” pochodzi od inicjałów papieskich. Farbą zmienną optycznie wydrukowano nominał banknotu – „50”. Oznaczenie dla niewidomych stanowi siedem wypukłych kresek. Banknot został wydrukowany typowymi dla tej produkcji technikami. Przy użyciu stalorytu wykonano motyw przewodni banknotu, efekt kątowy i oznaczenie dla niewidomych. Za pomocą typografii wydrukowana jest numeracja banknotu, natomiast techniką offsetową – tło, reliefy, gilosze. Obecny jest także tak zwany druk irysowy, czyli płynne przejścia kolorystyczne znajdujące się na tylnej stronie banknotu. Jako zabezpieczenie w papierze zastosowano pasek zabezpieczający z napisem „50 zł” oraz znak wodny w postaci herbu papieskiego. Fakt umieszczenia znaku wodnego na niezadrukowanym polu jest bardzo istotny, ponieważ jest on widoczny i weryfikowalny przez użytkownika. Równie istotnym elementem zabezpieczenia banknotu jest groszkowana faktura papieru, na którym został wykonany. Produkcja papieru wymaga warunków przemysłowych i specjalistycznego sprzętu, co uniemożliwia jego wytwarzanie w warunkach domowych. Dlatego zabezpieczenia w nim się znajdujące, takie jak znak wodny albo jego faktura, nie są możliwe do podrobienia, a ich imitację łatwo można odróżnić od autentycznych zabezpieczeń. Ponadto w świetle UV pojawia się z prawej strony Papieża jego herb w kolorze seledynowym i czer wonym, widoczna jest numeracja. Napis „NBP”, „50” i elementy tła pojawiają się na tylnej stronie banknotu. Można pogratulować NBP i PWPW tak dobrze wykonanego i zabezpieczonego banknotu. Zabezpieczenia zastosowane w banknocie są wyraziste i łatwe do wer yfikacji. Banknot o nominale 50 zł można kupić w oddziałach NBP za 90 zł. 40 zł są to koszty projektu, produkcji, etui, itd. Ciekawe, czy znajdą się dwa miliony osób – bo taki jest nakład banknotu – chętnych do zapłacenia tej różnicy?
|
|
|
|
