Nowa strona
 
Listopad 2010
Forum dyskusyjne
Galeria zdjęć
Galeria reklam

Galeria reklam


Artykuły promocyjne

Artykuły promocyjne


Witryna wydawnicza

Witryna wydawnicza


Prenumerata
Wyszukiwarka
Zaloguj się

"Świat Druku" - miesięcznik Archiwum Rok 2003 Grudzień
Podłoża drukowe

Klasyfikacja papierów drukowych i do pisania


Stosowana w Europie klasyfikacja papierów drukowych i do pisania różni się od klasyfikacji amerykańskiej i japońskiej, toteż dane statystyczne i literaturowe pochodzące z tych rejonów nie zawsze dają się ze sobą porównać.
Klasyfikacja CEPI
Konfederacja Europejskiego Przemysłu Papierniczego (CEPI – Confederation of European Paper Industry) klasyfikuje papieru drukowe i do pisania w sposób następujący:

• Papier gazetowy (Newsprint)
Papier stosowany głównie do drukowania gazet. Wytwarzany najczęściej z mechanicznych mas włóknistych i/lub mas makulaturowych, bez lub z małą ilością wypełniacza. Gramatura zwykle od 40 g/m2 do 52 g/m2, ale może być wyższa niż 65 g/m2. Papier gazetowy jest gładzony maszynowo lub słabo kalandrowany, biały lub słabo barwiony i jest stosowany w zwojach do drukowania typograficznego, offsetowego lub fleksograficznego.

• Papier niepowlekany z mechanicznymi masami włóknistymi (Uncoated Mechanical)
Papier przeznaczony do drukowania lub innych celów graficznych, w którym włókna z mas celulozowych stanowią mniej niż 90% masy włóknistej. Ten gatunek papieru jest znany także jako papier drzewny lub papier do drukowania czasopism ilustrowanych, taki jak wysokowypełniany papier superkalandrowany na czasopisma drukowane technikami rotograwiurową i offsetową.

• Papier niepowlekany bezdrzewny (Uncoated Woodfree)
Papier przeznaczony do drukowania lub innych celów graficznych, w których co najmniej 90% masy włóknistej stanowią włókna z mas celulozowych. Papier niepowlekany bezdrzewny może być wytwarzany z rozmaitych mas włóknistych, z różną zawartością pigmentów mineralnych i poddany szeregowi procesów wykańczających, takich jak zaklejanie powierzchniowe, kalandrowanie, gładzenie maszynowe i nadawanie znaków wodnych. Te gatunki obejmują większość papierów biurowych, takich jak papiery na formularze, do kopiowania, do drukarek komputerowych, do pisania i książkowe. Do tej grupy papierów należą papiery pigmentowane i papiery „powlekane” (gramatura powłoki poniżej 5 g/m2 na stronę) na prasie zaklejającej.

• Papiery powlekane (Coated Papers)
Wszystkie papiery przeznaczone do drukowania lub innych celów graficznych i powlekane jedno- lub obustronnie mieszankami z pigmentami mineralnymi, takimi jak kaolin (china clay), węglan wapnia itp. Powlekanie może odbywać się rozmaitymi metodami, zarówno na maszynie papierniczej, jak i poza maszyną papierniczą i może być uzupełnione superkalandrowaniem.

Klasyfikacja europejska
Przedstawiona powyżej klasyfikacja CEPI dzieli gatunki papieru bardzo ogólnikowo, toteż producenci i odbiorcy papierów graficznych posługują się bardziej precyzyjnymi określeniami.
Klasyfikacja stosowana w Europie sytuuje papiery drukowe i do pisania w dwóch podstawowych grupach według dominującego rodzaju mas włóknistych obecnych w podłożach papierowych. Zgodnie z tą klasyfikacją papiery drukowe i do pisania dzieli się na papiery, w których dominującym składnikiem włóknistym są masy mechaniczne, oraz na papiery z przewagą mas celulozowych w pilśni włóknistej. W zależności od techniki drukowania, do której są przeznaczone, oznakowanie tych papierów jest uzupełniane literą „R” (np. SC-A R), gdy papier należy zadrukowywać techniką rotograwiurową, lub literą „O” (np. LWC O), gdy jest przeznaczony do drukowania offsetowego.

Papiery z masami włóknistymi mechanicznymi
W składzie włóknistym tych papierów – zwanych popularnie drzewnymi – znajduje się 25 do 100% (przeważnie powyżej 50%) mas włóknistych mechanicznych (ścieru konwencjonalnego SGW, ścieru ciśnieniowego PGW, masy termomechanicznej – TMP, masy chemotermo-mechanicznej – CTMP). Papiery te zawierają duże ilości ligniny, co wpływa przede wszystkim na ich właściwości optyczne i zmniejsza odporność na żółknięcie pod wpływem światła.
Do papierów z masami mechanicznymi zaliczane są papiery gazetowe, papiery SC oraz drzewne papiery powlekane. Szorstkość tych papierów na aparacie Bendtsena wynosi od 95 ±10 cm3/min (papiery gazetowe) do 35 ±10 cm3/min (papiery powlekane). Dodatek mas celulozowych poprawia wytrzymałość oraz przerabialność na maszynie papierniczej, powlekarce i maszynach drukujących, natomiast wypełniacze mineralne w warstwie włóknistej i pigmenty w powłoce podnoszą gładkość, połysk, białość i nieprzezroczystość. Białe papiery drzewne niepowlekane lub o niskiej gramaturze powłoki z reguły nie są wybielane optycznie.
Do grupy papierów z udziałem mechanicznych mas włóknistych należą również drzewne papiery do pisania. Masy mechaniczne w tych papierach mogą być zastąpione przez odbarwiane masy makulaturowe. Najważniejszymi właściwościami papierów do pisania jest ich dobra wytrzymałość powierzchni i odpowiednia chłonność roztworów wodnych, np. atramentu.

Papiery gazetowe
• Papiery gazetowe standardowe
Gramatura standardowych papierów gazetowych wynosi 40 do 48,8 g/m2, przy czym najczęściej stosowanymi są papiery o gramaturze 42,5 i 45 g/m2. Produkowane w wersjach: MF (Machine Finished) – gładzone na gładzikach maszynowych oraz MFS (Machine Finished Speciality) – gładzone na softkalandrach. Standardowe papiery gazetowe produkowane są ze 100% masy makulaturowej odbarwianej względnie z mas włóknistych mechanicznych, których udział w papierze dochodzi do 100%. Włóknistymi masami mechanicznymi może być ścier konwencjonalny, TMP lub CTMP. Producenci europejscy nie stosują z reguły dodatku mas celulozowych, poza Europą udział mas celulozowych w papierach gazetowych może wynosić do 30% masy papieru. Stosowanie mas makulaturowych z papierów powlekanych do produkcji standardowych papierów gazetowych sprawia, że zawartość w nich wypełniacza może dochodzić do 15%. Wygładzane na gładzikach maszynowych lub softkalandrach. Powierzchnia matowa. Najczęściej są barwy białej (białość ISO: 57–58%), ale są również produkowane w wersjach barwnych (np. żółte, różowe lub łososiowe). Najważniejszymi właściwościami są: gęstość pozorna, białość lub barwa, gładkość, absorpcja oleju, odporność na zrywanie i przedarcie. Przeznaczone wyłącznie do drukowania zwojowego techniką offsetową farbami cold-set, oraz technikami fleksograficzną i typograficzną.

• Ulepszone papiery gazetowe INP (Inproved Newsprint)
Gramatura papieru INP wynosi 36 do 70 g/m2, przy czym najczęściej jest to 52 do 55 g/m2. Papier INP jest bielszy (białość ISO 64–76%) i sztywniejszy niż papiery MF i MFS. Do jego wyrobu stosuje się specjalnie bielone masy włókniste mechaniczne i odbarwiane masy makulaturowe, które są także bielone. Udział mas makulaturowych wynosi 40 do 50% masy papieru. Zawartość mas celulozowych jest wyższa niż w standardowych papierach gazetowych. Papiery INP mogą także zawierać do 8% wypełniacza pochodzącego z makulatury z papieru powlekanego. Niektóre odmiany INP są lekko gładzone na superkalandrach poza maszyną papierniczą. Przeznaczone do drukowania zwojowego offsetowego i fleksograficznego.

• Papiery do drukowania książek telefonicznych TD (Telephone Directory)
Gramatura papierów TD wynosi 28 do 40 g/m2. Produkowane są z włókien pierwotnych (bez mas makulaturowych) i gładzone na soft-kalandrach na maszynie papierniczej. Białe lub kolorowe (różowe, żółte itp.).

Papiery SC
Papiery SC (Supercalendered) stanowią grupę papierów niepowlekanych, silnie gładzonych na superkalandrach i przeznaczonych do drukowania kolorowych czasopism. Oznakowane jako SC-A, SC-A+, SC--B I SC-C. Jakość tych papierów zależy od ilości i rodzaju wypełniaczy w papierze. Gęstość pozorna papierów SC wynosi 1,1 do 1,2 g/cm3. Mało sztywne. Produkowane w wersjach do drukowania zwojowego: 80% papierów SC do drukowania rotograwiurowego, zaś 20% do drukowania offsetowego.

• Papiery SC-A, SC-A+
Gramatura papierów SC-A I SC-A+ wynosi 39 do 80 g/m2, przy czym najbardziej typowe są gramatury 52, 56 i 60 g/m2. W składzie włóknistym znajduje się 70 do 90% masy włóknistej mechanicznej (SGW, PGW względnie masy TMP) oraz 10 do 30% masy celulozowej. Zawartość wypełniacza, najczęściej kaolinu, zależy od techniki, do której przeznaczony jest papier: w papierach do rotograwiury wynosi 35–36%, w papierach offsetowych – 15 do 30%. Wygładzanie obu tych gatunków papierów odbywa się na 10–12-wałowych superkalandrach poza maszyną papierniczą. Papiery do drukowania wklęsłego mają większą gęstość pozorną, gładkość i połysk od papierów do drukowania offsetowego. Białość ISO jest na poziomie 68–70%, nieprzezroczystość 90–91%. Papiery SC--A+ są bielsze, gładsze i mają większy połysk od papierów SC-A.

• Papiery SC-B
Papiery SC-B produkowane są w gramaturach 40 do 70 g/m2, najczęściej 52 do 60 g/m2. W porównaniu SC-A i SC-A+ są mniej gładkie i mniej białe (białość ISO 67–69%). W skład masy włóknistej papierów SC-B wchodzi 75 do 90% mas włóknistych mechanicznych i 10 do 25% mas celulozowych. Część (25 do 30%) mas włóknistych mechanicznych jest często zastępowana masami makulaturowymi. Zawartość wypełniacza wynosi 8 do 15% masy papieru. Wygładzanie odbywa się na softkalandrach
w ciągu maszyny papierniczej lub na superkalandrach poza tą maszyną.

• Papiery SC-C
Papiery SC-C są produkowane głównie w Ameryce Północnej i stanowią produkt pośredni między papierem gazetowym i papierem SC-B. Zawartość wypełniacza wynosi 0 do 5%, stąd ich białość ISO jest niższa niż papierów SC-B i wynosi 62 do 65%. Wygładzane na softkalandrach.

Papiery powlekane
Mianem papierów powlekanych określa się papiery, na które nakładane są powłoki pigmentowe, przy czym ilość środków wiążących zawartych w tych powłokach stanowi 8 do 20% masy pigmentu. Skład powłok i ich gramatura na każdej stronie podłoża włóknistego, metoda powlekania i wygładzania stanowią o jakości i właściwościach uzyskanego papieru.

• Papiery LWC (Light Weight Coated)
Standardowe papiery LWC są produkowane w dwóch odmianach: LWC R i LWC O. Gramatura papierów LWC R wynosi 35 do 80 g/m2, a LWC O – 39 do 80 g/m2. Gramatura powłoki pigmentowej – 5 do 12 g/m2 na stronę. W składzie włóknistym podłoża znajduje się 50 do 70% masy włóknistej mechanicznej (ścieru konwencjonalnego, ścieru ciśnieniowego, masy TMP lub CTMP) i 30 do 50% masy celulozowej. Podłoże zawiera 4 do 10% wypełniacza. Ogólna ilość pigmentów w papierze powlekanym wynosi 24 do 36%. Typowymi wypełniaczami są kaolin, talk i węglan wapnia. W powłoce papierów LWC O najczęściej jest sam kaolin, ewentualnie kaolin z dodatkiem węglanu wapnia, natomiast w papierach do drukowania rotograwiurowego – sam kaolin lub kaolin i talk. Dla poprawy połysku i dla obniżenia gramatury powłoki mogą być dodawane także sztuczne pigmenty organiczne (pigmenty plastykowe).
Standardowe papiery LWC są powlekane jednokrotnie dwustronnie na powlekarkach ze skrobakiem gładzącym na maszynie papierniczej lub poza maszyną papierniczą. Papiery z połyskiem są gładzone na superkalandrach, papiery matowe – na softkalandrach. Powierzchnie matowe uzyskuje się także przepuszczając papier powlekany przez dwie lub trzy szczeliny międzywalcowe na superkalandrach. Białość ISO papierów LWC wynosi 70 do 72%, gęstość pozorna 1,1 do 1,2 g/cm3, sztywność jest niższa niż papierów SC o tej samej gramaturze.

• Papiery ULWC (Ultralight Weight Coated)
Papiery ULWC są również powlekane obustronnie. Podłoże ma skład taki sam, jak podłoża papierów LWC. Całkowita gramatura tych papierów wynosi 35 do 48 g/m2. Powłoki pigmentowe mają bardzo niską gramaturę – 4 do 7 g/m2 na stronę, przy czym papiery ULWC O mają wyższą gramaturę powłoki niż papiery ULWC R. Ich białość ISO jest na poziomie 69%. W Europie stosowane do drukowania katalogów techniką rotograwiurową, natomiast w USA – do drukowania czasopism metodą offsetu zwojowego.

• Papiery FCO (Film Coated Offset)
Powłoki pigmentowe papierów FCO są nakładane na prasach powlekających. Gramatura powłoki wynosi 5 do 12 g/m2 na stronę, gramatura papierów powlekanych 45 do 65 g/m2. Technika powlekania sprawia, że gładkość papierów FCO jest mniejsza niż papierów LWC. Przy takiej samej gramaturze i składzie powłok i papieru podłożowego papiery FCO mają większą pulchność i sztywność, wyższą białość i mniejszy połysk niż papiery LWC. Zaletą papierów FCO jest prawie jednakowa grubość powłoki w każdym punkcie papieru, co eliminuje zjawisko mottlingu. Z uwagi na gładkość oraz wynikającą ze względów technologicznych konieczność stosowania w powłoce stosunkowo dużej ilości środków wiążących papiery FCO nadają się tylko do drukowania offsetowego zwojowego.

• Papiery MFC (Machine Finished Coated)
Papiery MFC są niskogramaturowymi papierami powlekanymi produkowanymi na maszynie papierniczej wyposażonej w głowice skrobakowe lub prasę powlekającą. Gramatura powłoki wynosi tu 2 do 10 g/m2 na stronę. W skład podłoża papierowego wchodzi 60 do 85% ścieru SGW lub TMP oraz 15 do 40% masy celulozowej. Całkowita ilość pigmentu w papierze wynosi 20–30%. Na ogół gładzone na soft-kalandrach w ciągu maszyny papierniczej. Nie mają wysokiej gładkości, są matowe, ale odznaczają się dobrą białością (białość ISO ok. 75%), wysoką nieprzezroczystością oraz doskonałym kontrastem między połyskiem papieru i nadruku. Są bardziej pulchne (gęstość pozorna ok. 0,9 g/cm3) i sztywniejsze od papierów LWC i FCO. Papiery MFC są przeznaczone do drukowania offsetowego farbami utrwalanymi ciepłem (heat-setowymi).

• Papiery MFP (Machine Finished Pigmented)
Papiery MFP produkuje się na maszynach papierniczych posiadających w swym ciągu prasy powlekające i softkalandry. Na powierzchnię podłoża drzewnego nanoszone są obustronnie cienkie powłoki pigmentowe o gramaturze poniżej 4 g/m2, przy czym w składzie powłok na ogół brak lateksów tworzyw sztucznych. Papiery MFP są matowe i mają podobną pulchność jak papiery MFC, ale są od nich mniej gładkie. Białość ISO papierów MFP wynosi 67–79%. Przeznaczone do drukowania offsetowego farbami heat-set.

• Papiery MWC (Medium Weight Coated)
Wysokogatunkowe papiery drukowe MWC otrzymuje się przez nakładanie na każdą ich stronę dwóch powłok o łącznej gramaturze 12 do 25 g/m2 na stronę. Każda strona papieru MWC może być także powlekana jednokrotnie, ale uzyskana powierzchnia ma gorsze właściwości drukowe niż powłoki nakładane w dwóch kolejnych etapach. Gramatura papierów powlekanych wynosi 70 do 130 g/m2, przy czym jako papiery drukowe najczęściej stosowane są papiery o gramaturze 70 do 90 g/m2. Podłoża papierowe mają zwykle następujący skład włóknisty: 40–55% masy włóknistej mechanicznej i 45 do 60% masy celulozowej. Całkowita zawartość pigmentów w papierze powlekanym wynosi 28 do 45%.
Ilość asortymentów papierów MWC jest ogromna, od matowych do papierów z bardzo wysokim połyskiem. Ich powierzchnia może być gładka lub fakturowana (np. przypominająca skorupkę jajka). Najważniejszymi zaletami tych papierów jest znakomita równomierność powierzchni, wysoka nieprzezroczystość, równomierność połysku i odpowiednia sztywność. Papiery MWC mają białość ISO 78–80%. W powłokach może znajdować się wybielacz optyczny. Ze względu na efekt olśnienia papiery z połyskiem produkuje się bardzo często w odcieniu kremowym. Powłoki pigmentowe z połyskiem odznaczają się wysoką gładkością i małą absorpcją farb drukowych, co znacznie poprawia efekt drukowania. Papiery matowe mają mniejszą gładkość i znacznie większą absorpcję, toteż do ich zadrukowywania należy stosować inne farby drukowe niż do papierów z połyskiem, ale efektem są eleganckie wydruki.
Papiery MWC z połyskiem i matowe produkowane są w odmianach do drukowania offsetowego arkuszowego i zwojowego z zastosowaniem rastrów o liniaturze 60–80 linii/cm. Produkowany jest także papier z połyskiem do drukowania wklęsłego, papiery matowe nie nadają się do tej techniki.

• Papiery HWC (High lub Heavy Weight Coated)
Papiery HWC są papierami dwustronnie trzykrotnie powlekanymi, przy czym łączna gramatura powłok wynosi co najmniej 30 g/m2 na stronę. Większa liczba powłok pozwala na otrzymanie coraz lepszej równomierności powierzchni, toteż papiery HWC mają lepszą drukowność niż papiery MWC. Charakteryzują się znakomitą gładkością i równomiernością powierzchni. Gramatura papieru powlekanego wynosi 100 do 170 g/m2. Białość ISO jest na poziomie 84–90%. Powłoki mogą zawierać fluorescencyjny wybielacz optyczny. Papiery HWC zarówno z połyskiem, jak i matowe, są w zasadzie przewidziane tylko do arkuszowego drukowania offsetowego z przeznaczeniem do najwyższej jakości nadruków o liniaturze rastra 80 do 240 linii/cm. Przy liniaturze rastra 80 linii/cm nie ma zauważalnej różnicy między papierami MWC i HWC. Różnice te występują dopiero przy stosowaniu liniatury rastra powyżej 100 linii/cm lub przy zastosowaniu rastra stochastycznego.

Papiery z przewagą mas celulozowych
Papiery z przewagą mas celulozowych, czyli tzw. bezdrzewne, są to papiery wysokogatunkowe, przy czym mogą być one zarówno niepowlekane, jak i powlekane. Generalnie w podłożu znajdują się co najwyżej śladowe ilości mas włóknistych mechanicznych, jak również 5 do 25% wypełniacza. Jako masy włókniste stosowane są bielone masy celulozowe iglaste i liściaste. Papiery te są dostarczane w zwojach lub arkuszach.
Najważniejszymi właściwościami tych papierów jest dobra wytrzymałość, wysoka białość i przydatność do archiwizowania. W porównaniu z papierami z wysokim udziałem mas włóknistych mechanicznych mają one większą przezroczystość, toteż dla uzyskania odpowiedniej nieprzezroczystości muszą być wytwarzane w wyższych gramaturach. Nowoczesne technologie pozwalają na wytwarzanie papierów bezdrzewnych w środowisku obojętnym lub alkalicznym, co pozwala na stosowanie węglanu wapnia jako wypełniacza i umożliwia produkcję tzw. papierów trwałych.
Papiery bezdrzewne bez powłok pigmentowych są zaklejane powierzchniowo lub pigmentowane na prasach powlekających. Wysoko-gatunkowe papiery powlekane są jedno- lub obustronnie powlekane dwu- lub trzykrotnie, przy czym z reguły powłokę wierzchnią nakłada się na powlekarce skrobakowej.
Papiery niepowlekane są gładzone na maszynie papierniczej na gładzikach maszynowych lub na softkalandrach.

• Wysokogatunkowe papiery niepowlekane WFU (Woodfree Uncoated)
Do wysokogatunkowych papierów niepowlekanych WFU należą papiery offsetowe i niepowlekane papiery o niskiej gramaturze. Papiery te są najczęściej wygładzane na softkalandrach. Do tej grupy papierów należą także papiery do pisania, zaklejane powierzchniowo i lekko kalandrowane, o niskiej zawartości wypełniaczy.

• Papiery offsetowe WF / MF (Woodfree / Machine Finished) i WF / MFS (Woodfree / Machine Finished Speciality)
Papiery offsetowe są produkowane w szerokiej gamie odmian. W ich składzie włóknistym znajduje się co najmniej 90% mas celulozowych bielonych, przy czym bielenie tych mas odbywa się metodą ECF lub TCF, co często przenosi się na oznakowanie tych papierów. Gramatura – 40 do 300 g/m2. Zawartość wypełniaczy: 0 do 25%. Obecnie najczęściej produkowane w środowisku obojętnym lub alkalicznym. Zaklejane powierzchniowo skrobią (0,5 –2 g/m2 na stronę). Gładzone na urządzeniach zainstalowanych na maszynie papierniczej, w wyniku czego uzyskują powierzchnię matową. Mogą zawierać wybielacze optyczne, co zwiększa ich białość.
Wyróżnia się papiery offsetowe normalne, objętościowe oraz trwałe.

• Papiery offsetowe objętościowe (pulchne) (Bulky Paper)
Papiery objętościowe, zwane także papierami pulchnymi, charakteryzują się małą gęstością pozorną. Ich wolumen (czyli odwrotność gęstości pozornej) wynosi 1,5 do 2,2 cm3/g przy gramaturze 60 do 100 g/m2. Mają często barwę białą z odcieniem kremowym.

• Papiery offsetowe trwałe
Papiery offsetowe trwałe, zwane także długowiecznymi, bibliotecznymi lub archiwalnymi, są papierami bezdrzewnymi o odczynie zasadowym z tzw. rezerwą alkaliczną, która zapewnia zobojętnienie kwasu powstającego w przyszłości w papierze w wyniku jego starzenia się lub pochodzącego z atmosfery. Zgodnie z normą ISO 9706: 1994 wymagana rezerwa alkaliczna wynosi co najmniej 0,4 mola kwasu/kg papieru.

• Niskogramaturowe papiery niepowlekane
Do niskogramaturowych papierów niepowlekanych (25 do 40 g/m2) zaliczane są między innymi papiery biblijne i do drukowania słowników. Przeznaczone do drukowania offsetowego.

• Papiery powlekane WFC (Woodfree Coated)
Do powlekanych wysokogatunkowych papierów bezdrzewnych należą papiery LoWC, papiery MWC i HWC oraz papiery z lustrzanym połyskiem.

• Papiery LoWC (Low Weight Coated)
Papier LoWC jest to papier dwustronnie jednokrotnie powlekany przeznaczony do drukowania offsetowego farbami heat-set. Gramatura papieru powlekanego wynosi 55 do 135 g/m2, gramatura powłoki pigmentowej 3–14g/m2/stronę. Całkowita zawartość pigmentu w papierach LoWC wynosi 20 do 35%. Charakteryzują się wyższą białością niż papiery LWC na podłożach z masami włóknistymi mechanicznymi. W papierze podłożowym i w powłokach pigmentowych mogą być obecne wybielacze optyczne. Papiery LoWC są powlekane na prasach powlekających lub na powlekarkach skrobakowych. Dostarczane w zwojach lub arkuszach.

• Papiery MWC (Medium Weight Coated)
Papiery MWC są papierami dwustronnie dwukrotnie powlekanymi, o gramaturze 100 do 170 g/m2. W składzie włóknistym podłoża papierowego znajduje się co najmniej 90% bielonych mas celulozowych. Gramatura powłoki pigmentowej wynosi 20 do 25 g/m2 na stronę. Całkowita zawartość pigmentu w papierze powlekanym: 30 do 45% masy papieru. Jako pigmenty w powłoce stosowane są najczęściej kaolin i węglan wapnia. Powierzchnia powłoki ma wysoki połysk lub jest matowa w zależności od składu powłoki oraz metody jej nanoszenia i wygładzania. Białość ISO: 80 do 96%. Papiery podłożowe i powłoki pigmentowe mogą być wybielane optycznie. Dostarczane zarówno w arkuszach, jak i zwojach. Przeznaczone przede wszystkim do drukowania offsetowego farbami cold--set. Produkowane są także odmiany do drukowania w technice rotograwiurowej i offsetowej heat-set.

• Papiery HWC (Heavy Weight Coated), papiery do drukowania ilustracji (Art Papers)
Na papierach bezdrzewnych o wysokiej gramaturze powłoki pigmentowej (papierach HWC) otrzymuje się nadruki o najwyższej jakości. Są to papiery dwustronnie trzykrotnie powlekane o gramaturze 100 do 300 g/m2 i gramaturze powłok pigmentowych 20 do 40 g/m2 na stronę. Mogą zawierać fluorescencyjny wybielacz optyczny. Białość ISO: powyżej 89%. Produkowane w odmianach z połyskiem i matowych, przeznaczone do drukowania offsetowego arkuszowego.

• Papiery z lustrzanym połyskiem (Cast Coated)
Papiery z lustrzanym połyskiem (typu „chromolux”) są to papiery bezdrzewne jedno- lub dwustronnie powlekane metodą specjalną, tzw. metodą odlewu, polegającą na wprowadzeniu mokrej lub wysuszonej i ponownie nawilżonej powłoki pigmentowej bezpośrednio na powierzchnię gorącego cylindra suszącego, którą stanowi polerowana okładzina chromowa. Podczas kontaktu powłoka ulega wysuszeniu i utwardzeniu, przy czym uzyskuje się gładką powierzchnię o bardzo wysokim połysku, stanowiącą odbicie (odlew) powierzchni cylindra. Gramatura papierów powlekanych – powyżej 60 g/m2, gramatura powłoki pigmentowej 15 do 30 g/m2. Połysk – 80 do 96%. Produkowane w odmianach o powierzchni białej, barwnej i metalicznej. Zadrukowywane farbami przeznaczonymi do drukowania podłoży niechłonnych.

Papiery specjalne
• Papiery do kopiowania (Copy Papers)
Do papierów do kopiowania zalicza się niepowlekane papiery kserograficzne oraz niepowlekane i powlekane papiery do drukowania w drukarkach komputerowych.
Papiery kserograficzne wytwarzane są na ogół z samych włókien pierwotnych, ale mogą być także wytwarzane z mas makulaturowych odbarwianych i bielonych, przy czym powinna być to masa z makulatury także z papierów kserograficznych. Są zaklejane powierzchniowo i gładzone na gładzikach maszynowych lub softkalandrach. Ich gramatura wynosi 80 do 120 g/m2. Zawartość wypełniacza, najczęściej strącanego węglanu wapnia, waha się od 10 do 25%. Powierzchnia jest biała (białość ISO: 80 do 96%), bardzo często wybielana optycznie i niuansowana (białość CIE do 160) lub barwna. Papiery kserograficzne są dostarczane w arkuszach A4 lub A3 lub w zwojach o szerokości do 420 mm. Muszą charakteryzować się niezawodnością w przechodzeniu przez kserokopiarkę, stabilnością wymiarów, brakiem tendencji do zwijania się i pylenia.
Do drukowania w drukarkach komputerowych laserowych i atramentowych stosowane są papiery kserograficzne. Do uzyskania na drukarkach ink-jet wydruków o wysokiej jakości należy stosować papiery z pigmentową powłoką absorpcyjną, w której pigmentem jest najczęściej krzemionka charakteryzująca się bardzo wysoką powierzchnią właściwą ziaren. Tego typu papiery powlekane nie mogą być stosowane w drukarkach laserowych.

• Papiery na formularze „bez końca” (Continous Stationery Papers)
Papier na formularze „bez końca” jest produkowany w gramaturach 40 do 90 g/m2. W masie włóknistej papieru może być także zawarty pewien niewielki udział mas włóknistych mechanicznych. Zawartość wypełniacza: 5 do 25% masy papieru. Papier musi odznaczać się czystością, dobrymi właściwościami wytrzymałościowymi i stabilnością wymiarową.

Klasyfikacja amerykańska
Klasyfikacja stosowana w USA jest numeryczna i opiera się na białości papieru. Według American Forest Products Association (AFPA) papiery powlekane rozróżnia się zgodnie z tablicą 1.


W gatunkach Premium, Number 1 i Number 2 dominują papiery bezdrzewne, pozostałe są papierami z udziałem mas włóknistych mechanicznych. Papiery z połyskiem i matowe są klasyfikowane według białości, klasyfikacja nie rozróżnia metod wykańczania papieru.
Papiery powlekane rozróżnia się natomiast według następujących kryteriów:
• papiery o gramaturze poniżej 50 lb i masie powłoki nie mniejszej niż 2,5 lb na stronę powierzchni arkuszy w ryzie (ryza = 500 arkuszy o wymiarach 25×38 cali), przy czym co najmniej 50% masy powłoki stanowi pigment (czyli papiery o gramaturze nie większej niż 74 g/m2 i gramaturze powłoki nie mniejszej niż 3,7 g/m2 na stronę)
• papiery o gramaturze powyżej 50 lb i masie powłoki nie mniejszej niż 4 lb na stronę powierzchni arkuszy w ryzie (ryza = 500 arkuszy o wymiarach 25 x 38 cali), przy czym co najmniej 50% masy powłoki stanowi pigment (czyli papiery o gramaturze powyżej 74 g/m2 i gramaturze powłoki nie mniejszej niż 5,9 g/m2 na stronę)
• gramatury papierów o gramaturze do 110 lb w ryzie lub do 120 lb, jeśli ich masa jest wyższa niż 110 lb w ryzie, stanowią kontynuację gramatur tych gatunków papieru, w ramach których są one wytwarzane.

Klasyfikacja japońska
Zgodnie z klasyfikacją japońską papiery drukowe i do pisania są podzielone na papiery niepowlekane, papiery powlekane i papiery lekko powlekane (z niską gramaturą powłoki). Klasyfikacja papierów powlekanych wyróżnia grupę „A” – papiery z mas celulozowych i „B” – papiery z udziałem mas włóknistych mechanicznych. Oznakowanie liczbowe (1, 2 i 3) określa klasę powłok pigmentowych. Powyższą klasyfikację przedstawia tablica 2.


Niepowlekane papiery Printing A, B, C i D są produkowane z mas zawierających makulaturę w różnych proporcjach do mas z włókien pierwotnych. Papier Printing E jest produkowany wyłącznie z makulatury. Papier Coated A2 to najczęściej stosowany papier powlekany. Przeznaczeniem papieru Coated A3 jest drukowanie farbami heat-set. Papier Bitoko WF jest matowy o wysokiej białości, ma lepszą jakość od europejskich papierów MFC. Papiery Bitoko 1 i Bitoko 2 są znane jako „japońskie LWC”, natomiast Bitoko 3 mają jakość nadruku porównywalną z papierami SC do drukowania offsetowego.

Słowniczek
• masa włóknista (Pulp) – mieszanina włókien celulozowych, głównie pochodzenia roślinnego, w stanie nadającym się do dalszego użycia w procesach produkcyjnych
• masa włóknista mechaniczna (Mechanical Pulp) – masa włóknista otrzymywana przez mechaniczne rozwłóknienie drewna bez zmiany jego składu chemicznego; wydajność w stosunku do korowanego drewna: 94–97%
• masa celulozowa (Chemical Pulp) – masa włóknista otrzymywana przez usunięcie z drewna znacznej części składników niecelulozowych w wyniki termicznego traktowania roztworem chemikaliów; wydajność w stosunku do korowanego drewna: 42–53%
• masa makulaturowa (Recycled Fiber) – masa z odzysku, masa włóknista pochodząca z przerobu zużytych wytworów papierniczych
• masa makulaturowa odbarwiana (Deinking Pulp) – masa makulaturowa po usunięciu farby drukowej
• SGW (Stone Groundwood) – klasyczny ścier drzewny – masa mechaniczna otrzymywana w wyniku ścierania drewna za pomocą kamiennych ścieraków otwartych pod ciśnieniem atmosferycznym
• PGW (Pressure Groundwood) – ścier ciśnieniowy – masa mechaniczna otrzymywana w wyniku ścierania drewna za pomocą kamiennych ścieraków zamkniętych pod zwiększonym ciśnieniem
• TMP (Thermomechanical Pulp) – masa termomechaniczna otrzymywana w zamkniętych ciśnieniowych młynach tarczowych (termorafinerach) przez rozwłóknienie zrębków drzewnych wstępnie parowanych w temperaturze powyżej 100oC i dodatkowo poddawana traktowaniu mechanicznemu w rafinerach bezciśnieniowych
• CTMP (Chemothermomechanical Pulp) – masa chemotermomechaniczna otrzymywana w termorafinerach przez rozwłóknienie zrębków drzewnych wstępnie traktowanych chemikaliami i parowanych w temperaturze powyżej 100oC oraz dodatkowo poddawana traktowaniu mechanicznemu w rafinerach
• masa włóknista bielona (Bleach-ing Pulp) – masa mechaniczna lub celulozowa poddana działaniu chemikaliów utleniających w celu usunięcia lub modyfikowania barwy jej składników, czego efektem jest zwiększenie białości tych mas
• ECF (Elementary Chlorine Free) – bielenie bez zastosowania chloru elementarnego
• TCF (Totally Chlorine Free) – bielenie bez zastosowania chloru i jego związków
• zaklejanie w masie (Sizing) – dodawanie substancji chemicznych hydrofobizujących do masy włóknistej papieru w celu podwyższenia odporności na wnikanie i przenikanie roztworów wodnych, np. atramentu
• zaklejanie powierzchniowe (Surface Sizing) – nanoszenie na powierzchnię suchego papieru cienkich powłok związków wielkocząsteczkowych, najczęściej skrobi modyfikowanej
• wypełnianie (Filling) – wprowa-
dzanie do składu masy papieru drobnoziarnistych białych pigmentów nieorganicznych
• powlekanie (Coating) – nakładanie na powierzchnię papieru co najmniej jednej warstwy, której głównym składnikiem (70 do 95% masy powłoki) są drobnoziarniste pigmenty nieorganiczne
• pigmentowanie (Pigmentation) – nanoszenie na powierzchnię papieru powłok o wysokim udziale środka wiążącego, najczęściej skrobi, w stosunku do pigmentu
• prasa zaklejająca (Size Press) – zainstalowane w części suszącej maszyny papierniczej urządzenie składające się z dwóch stykających się ze sobą walców, służące do symultanicznego nanoszenia na obie powierzchnie papieru cienkich powłok wodnych roztworów związków wielkocząsteczkowych; konstrukcje pras zaklejających różnią się sposobem dozowania roztworu bezpośrednio na papier lub na walec nanoszący
• prasa powlekająca (Film Press) – zainstalowane w części suszącej maszyny papierniczej urządzenie składające się z dwóch stykających się ze sobą walców, ze wstępnym dozowaniem mieszanki powlekającej na walec nanoszący, służące do nanoszenia cienkich powłok pigmentowych; rozwiązania konstrukcyjne podobne do pras zaklejających z dozowaniem wstępnym
• powlekarka skrobakowa (Blade Coater) – instalowane na maszynie papierniczej lub poza nią urządzenie do jednostronnego nanoszenia i wyrównywania powłok pigmentowych, przy czym dozowanie i wyrównywanie powłoki odbywa się za pomocą elastycznej listwy metalowej (skrobaka gładzącego), stykającej się bezpośrednio z powleczoną powierzchnią; wstęga papieru podtrzymywana jest w miejscu styku skrobaka z powlekaną powierzchnią przez wałek nośny
• papier maszynowo gładki (Machine Finished Paper) – papier poddany mechanicznemu wygładzeniu powierzchni na urządzeniach zainstalowanych na maszynie papierniczej (gładzikach maszynowych, softkalandrach)
• gładzik maszynowy (Calender) – urządzenie przeznaczone do gładzenia powierzchni papieru, zainstalowane na końcu maszyny papierniczej i składające się z kilku do kilkunastu walców z okładziną metalową
• softkalander (Softcalender) – urządzenie gładzące zainstalowane na końcu maszyny papierniczej i składające się z jednego lub dwóch zestawów dwu- lub trzywalcowych, przy czym jeden walec zestawu (w zestawie trzywalcowym – walec środkowy) jest walcem o dużej średnicy i ma okładzinę z elastycznego tworzywa sztucznego, pozostałe walce mają okładzinę metalową i mogą być ogrzewane do temperatury 180oC. Strona gładzona papieru styka się z walcami z okładziną metalową
• superkalander (Supercalender) – urządzenie gładzące instalowane poza maszyną papierniczą lub powlekarką, składające się z 10 do 18 ułożonych na przemian walców metalowych i walców z okładziną elastyczną z papieru, bawełny lub juty. Strona gładzona papieru styka się z walcami z okładziną metalową

dr inż. Ewa Drzewińska
Instytut Papiernictwa i Poligrafii Politechniki Łódzkiej

Literatura
1. H. Paulopuro, Papermaking Science and Technology, Book 18. Paper and Board Grades, Fapet OY, Helsinki 2000.
2. S. Jakucewicz, Papier w poligrafii, Inicjał, Warszawa 1999.
3. R. Turunen, Experience of film press pigmenting and coating. New technology to meet tougher demands, Pulp Paper Can, 97, nr 5, s. 39 (1996).
4. Norma ISO 9706: 1994. Information and documentation – Paper for documents – Requirements for permanence.
5. Norma PN-92/P-50000. Papier, tektura, masa włóknista i określenia związane – Termino-logia.
6. E. Drzewińska, Białość ISO (ISO brightness) i białość CIE (CIE whiteness) wytworów papierowych, „Świat Druku”, nr 4, s. 30–37 (2003).



Nowa strona
więcej  Ostatnia: 
Ostatnie wątki:
Więcej...
Brak ankiety

Wyniki

Inne Ankiety




Wszelkie prawa zastrzeżone dla Świat Druku     powered by eZ Publish, createdy by Krokus Sp. z .o.o