"Świat Druku" - miesięcznik

Archiwum

Rok 2002

Maj

Wydarzenie

Papier i inne media - zastosowania artystyczne

Konferencja i wystawa

Papier - wyczerpany ręcznie lub wyprodukowany na maszynie papierniczej, biały lub kolorowy, zapisany, zadrukowany tradycyjną techniką lub zadrukowany cyfrowo, papier jako nośnik informacji i jako tworzywo artystyczne, papier - i nie tylko, również folia i tkanina jako podłoża do druku - to zagadnienia, jakie przewijały się w różnych kontekstach podczas dwudniowej konferencji zorganizowanej przez „Świat Druku” z myślą o wystawcach i gościach targów Poligraf-Produkt i Euro--Reklama. Przy okazji wiele mówiono też o warsztacie grafika - projektanta grafiki użytkowej oraz o warsztacie twórcy grafiki artystycznej.

Przedstawiający swoje dokonania artyści z kilku ośrodków w Polsce zaprezentowali bardzo zróżnicowane podejście do papieru jako tworzywa, przez co unaocznili słuchaczom, jak wdzięcznym jest on materiałem. Z kolei przedstawiciele firm zaopatrujących użytkowników w papiery do różnych zastosowań pokazali wszechstronne możliwości tego materiału.

Krzysztof Tyczkowski mówił na temat warsztatu grafika projektanta

Krzysztof Tyczkowski, łódzki artysta grafik i wykładowca kilku wyższych uczelni, wystąpił z wykładem na temat twórczego wykorzystania możliwości warsztatowych w realizacji projektów graficznych. Na przykładach pokazał, że każdy z nas tworzy projekty graficzne, najczęściej wcale o tym nie wiedząc. W tym przypadku projekt jest zwykle jednocześnie realizacją, a jego żywot jest krótki, wyznaczony doraźną potrzebą. Artysta pokazał dalej, również bogato ilustrując wykład, czym od takiego amatorskiego projektu różni się projekt stworzony przez grafika i jaka jest w procesie twórczym rola: oka (widzenie), wyobraźni, ręki (zdolności manualne, precyzja), poczucia humoru, wiedzy (znajomość teorii, historii grafiki), doświadczenia, znajomości uwarunkowań optycznych odbioru dzieła, znajomości zasad rynku oraz wreszcie - posiadanych środków technicznych. W ten sposób doszedł do wykorzystania komputera i programu graficznego w projektowaniu. Ponadto na przykładzie własnych zrealizowanych projektów pokazał, jak istotna jest znajomość różnorodnych technik graficznych, oraz jak można wykorzystać twórczo coś, co jest dziełem przypadku, lub to, co na pierwszy rzut oka wydaje się niedoskonałe lub błędne.
Ten sam wątek wystąpił w dyskusji, która wywiązała się podczas prezentacji prac Adama Romaniuka i Waldemara Węgrzyna. Artyści, związani od lat z Akademią Sztuk Pięknych w Katowicach, mieli wykład na temat zastosowania druku cyfrowego w praktyce grafiki artystycznej. Przedstawili wyniki prowadzonych przez siebie od roku badań, mających na celu doświadczalne ustalenie zakresu możliwości ploterów drukujących oraz opracowanie skutecznych procedur umożliwiających uzyskiwanie wydruków o jakości wymaganej w unikatowym druku artystycznym. Podczas prezentacji wydruków ujawniła się kontrowersja co do odbioru aliasingu (ząbkowanie, pikseloza): poligraf postrzega go jako błąd, artysta natomiast może akceptować jako element dzieła plastycznego. Rozbieżność zdań wystąpiła też w kwestii zgodności kolorów pomiędzy obrazem zaprojektowanym i oglądanym na monitorze komputera oraz wydrukiem z plotera: dla poligrafa rozbieżność kolorów jest błędem, artysta natomiast może wydruk zaakceptować lub odrzucić i jest to wyłącznie kwestia jego widzenia dzieła, a nie poprawności technicznej.

Spotkanie dało twórcom okazję do wymiany doświadczeń. Na zdjęciu: goście z ASP w Katowicach nad książką wydaną przez J. i J. Tryznów

Prowadzący wykład przypomnieli, że grafika artystyczna (warsztatowa) to dziedzina twórczości plastycznej, którą cechuje możliwość powielania prac za pomocą techniki płaskiej, wklęsłej lub wypukłej i w tej definicji mieszczą się tradycyjne techniki, takie jak drzeworyt czy akwaforta. Dziś jednak chyba nikogo nie zaskakuje już stwierdzenie, iż w zakres grafiki warsztatowej wchodzi także grafika projektowana przy użyciu komputera i powielana za pomocą plotera. Artyści podkreślili, że dziedziną tą zainteresowało się już wielu twórców o dużym dorobku, którzy uprawiali wcześniej inne techniki plastyczne.
Artyści zaprezentowali swoje prace, wydrukowane bądź to na papierach szlachetnych, przeznaczonych dla tradycyjnych technik (Adam Romaniuk), bądź na papierach standardowych i foliach (Waldemar Węgrzyn). Podjęli także wątek działania przypadku w twórczości plastycznej.
Papier jako tworzywo przestrzennych dzieł plastycznych był przedmiotem wystąpienia Aurelii Mandziuk, prezesa polskiego oddziału World Crafts Council. Artystka przedstawiła założenia projektu „Papierowa Sfera”, skupiającego kilkudziesięciu twórców z całej Polski wokół idei wykorzystania papieru jako medium twórczego i źródła inspiracji. Podobnie jak to było w przypadku twórców, którzy zajęli się grafiką komputerową mając już doświadczenia na innych polach działalności artystycznej, również do „Papierowej Sfery” trafili twórcy zajmujący się wcześniej różnymi dziedzinami twórczości plastycznej - malarstwem, grafiką, rzeźbą, tkaniną artystyczną, ceramiką. Efektem tego jest wielkie bogactwo i różnorodność dzieł. Ich wspólną cechą jest to, że nie mają charakteru użytkowego, są czystą formą. Obok dzieł dużych rozmiarów, przeznaczonych do prezentowania w galeriach, znajdują się niewielkie obiekty, służące do dekoracji wnętrz.

Dyskutowano o odmiennym spojrzeniu na wydruk cyfrowy ze strony poligrafa i artysty

Pierwsza ogólnopolska wystawa sztuki papieru „Papierowa Sfera” odbyła się w 1994 roku i odniosła bardzo duży sukces zarówno wśród twórców, jak i wśród odbiorców sztuki. Była pokazywana w wielu galeriach w kraju i za granicą. Dorobek artystów skupionych wokół „Papierowej Sfery” jest regularnie prezentowany w licznych ośrodkach krajowych i zagranicznych na wystawach, warsztatach, wykładach. W ostatnich latach grono twórców powiększyło się o projektantów odzieży, w związku z czym katalog dzieł wzbogaciły pokazy papierowej mody (eksponaty są w istocie ruchomymi papierowymi rzeźbami) i papierowy teatr.
Aurelia Mandziuk przedstawiła sylwetki niektórych twórców „Papierowej Sfery”, a cały wykład ilustrowała prezentacją wybranych prac. Kilkanaście dzieł można było obejrzeć na wystawie, która była prezentowana w kuluarach sali konferencyjnej przez cały czas trwania konferencji.
Większość spośród unikatowych książek artystycznych zaprezentowanych przez Jadwigę i Janusza Tryznów, twórców wydawnictwa Correspondence des Arts oraz Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi, to dzieła z pogranicza sztuk, bliskie malarstwu i rzeźbie, dzieła bardzo angażujące odbiorcę, wymagające od niego aktywności przy odbiorze.

Bogatą reprezentację zbiorów Muzeum Książki Artystycznej przywieźli na konferencję Jadwiga i Janusz Tryznowie

Pokaz prac był ilustracją wykładu na temat wieloletnich doświadczeń twórców w realizacji różnych pomysłów artystycznych, nieskrępowanych względami technicznymi i estetycznymi. Jednym z takich pomysłów jest zastosowanie druku cyfrowego do zadrukowywania papieru ręcznie czerpanego. Zastosowanie to jest często traktowane jako uchybienie zasadom dobrego smaku. Jadwiga i Janusz Tryznowie dowodzą jednak, że tak właśnie wyglądać będzie przyszłość druku. Druk cyfrowy jako narzędzie druku na żądanie będzie według nich szeroko wykorzystywany nie tylko przez twórców sztuki, ale także przez jej odbiorców - w domu i w pracy. Za jakiś czas większość książek, pism, dokumentów, które będą jeszcze drukowane na papierze, mieścić się będzie w kategorii „pięknych druków” - inne będą występować wyłącznie w wersji elektronicznej.
Artyści opowiedzieli o swoim procesie twórczym: własnoręcznym czerpaniu papieru z różnych mas, drukowaniu w technikach tradycyjnych, indywidualnej ręcznej oprawie prac oraz o swoich doświadczeniach z drukowaniem cyfrowym na papierze ręcznie czerpanym i o ciągłym doskonaleniu warsztatu w tej dziedzinie.

Towarzysząca konferencji prezentacja prac z wystawy "Papierowa Sfera" przyciągała uwagę zwiedzających targi

I tutaj, po raz kolejny, pojawił się wątek odmiennego spojrzenia na cyfrowy wydruk ze strony drukarza--rzemieślnika i artysty. Podczas gdy drukarze oceniają książkę jako źle wydrukowaną, plastyków rezultat satysfakcjonuje, gdyż osiągnęli zamierzone, specjalne efekty, warte uwagi artystów.
Program konferencji nie byłby pełny, gdyby zabrakło w nim omówienia nowoczesnych narzędzi do projektowania i druku, oraz materiałów do druku.
O doborze komputera dla potrzeb projektowania graficznego mówił Artur Żurek (firma Hardsoft-Telekom, Poznań). Swoje wystąpienie zaadresował do przeciętnych użytkowników komputerów, rzadko sięgających po sprzęt najbardziej w danym momencie doskonały i najdroższy. Skupił się na porównaniu sprzętu standardowego podstawowych firm obecnych na rynku. Omówił wpływ poszczególnych elementów komputera: procesora, pamięci, karty graficznej i dysku twardego na szybkość i jakość pracy. Przedstawił wyniki testów szybkościowych w programie Corel 9, obrazujące wpływ wymienionych elementów na szybkość pracy.
Ryszard Socha (firma ACS, Warszawa) przedstawił trzy jednoprzebiegowe technologie cyfrowego druku kolorowego. Jak wiadomo, cyfrowy druk kolorowy coraz szerzej wkracza do domów, biur i zakładów usługowych. Tanie kolorowe drukarki atramentowe wystarczają do zastosowań domowych, jednak w zastosowaniach biurowych wymagana jest wysoka wydajność i niskie koszty druku. Do niedawna alternatywą drukarek atramentowych były kolorowe drukarki laserowe oparte na technologii czteroprzebiegowej. Istotnym ograniczeniem tych drukarek jest jednak zbyt mała wydajność. Wyższą wydajność pozwalają osiągnąć jednoprzebiegowe technologie cyfrowego druku kolorowego. Ryszard Socha przedstawił trzy takie rozwiązania: jednoprzebiegową technologię laserową, technologię wykorzystującą do naświetlania linijkę diod świecących oraz technologię druku stałoatramentowego. Wymienione technologie wykorzystują różne metody składania czterech kolorów na stronie, ale ich cechą wspólną jest to, że pełnokolorowy obraz jest tworzony w jednym cyklu pracy mechanizmu drukującego. Każda z tych nowych technik oprócz tego, że pozwoliła przekroczyć dotychczasową barierę szybkości druku kolorowego, stanowi istotny krok w procesie doskonalenia jakości druku. Zdaniem Ryszarda Sochy jednoprzebiegowe technologie cyfrowego druku kolorowego wyznaczają kierunek dalszego postępu na drodze do całkowitego zastąpienia drukarek czarno-białych urządzeniami kolorowymi.

Niektórzy z gości chcieli doświadczyć bezpośredniego kontaktu z dziełami sztuki

Jacek Teodorczyk (firma TeBa) przedstawił technologię druku cyfrowego na materiałach tekstylnych. Omówił wszystkie etapy produkcji: od programów komputerowych przeznaczonych do projektowania deseni i wzorów specyficznych dla przemysłu włókienniczego, poprzez aspekty separacji kolorów, po charakterystykę i wymagania techniczne wielkoformatowych ploterów - drukarek oraz urządzeń do utrwalania wydruków. Przedstawił porównanie w aspekcie ekonomicznym procesu druku metodami tradycyjnymi oraz technologią ink-jet bezpośrednią i sublimacyjną termotransferową. Omówił zalety i ograniczenia każdej z tych technologii.
W części poświęconej materiałom do druku swoją ofertę zaprezentowały firmy Ecco-Papier i Avery Dennison.
Magdalena Ziemak (Ecco-Papier) przedstawiła zalety papierów ozdobnych wykorzystywanych do identyfikacji wizualnej, kształtowania wizerunku, wzbogacania walorów estetycznych wykonywanych prac, produkcji wydawnictw artystycznych, druków akcydensowych, reklamowych i opakowań luksusowych.
Bogumiła Gołaszewska (Avery Dennison) zaprezentowała różnorodne zastosowania materiałów samoprzylepnych z uwzględnieniem najnowszych, przeznaczonych do druku cyfrowego. Przytoczyła wskazówki odnośnie ich przechowywania i przetwarzania. Sporo miejsca w swej wypowiedzi poświęciła zagadnieniu odpowiedniego doboru materiału samoprzylepnego (kleju) do rodzaju podłoża.

Tomasz Piwniuk (WEKA) przedstawił publikację "Współczesna poligrafia"

Konferencję zakończyło wystąpienie Tomasza Piwniuka, który przedstawił nową publikację wydawnictwa WEKA pt. „Współczesna poligrafia”. Książka zawiera przekrój zagadnień związanych z przygotowaniem publikacji do druku oraz drukiem. Ponadto porusza zagadnienia prawne związane z publikacją.
Jak już zostało powiedziane, konferencji towarzyszyła ekspozycja prac z wystawy „Papierowa Sfera”. Ponadto obok sali konferencyjnej zostały zaaranżowane stoiska informacyjne firm ACS, Ecco-Papier, WEKA oraz wydawnictwa „Świata Druku”.

Elżbieta Włodarczyk

Konferencja „Papier i inne media - zastosowania artystyczne”
Poznań, 24-25 kwietnia 2002 r.

Organizator:
• Polski Drukarz Sp. z o.o.,

Współorganizatorzy:
• Międzynarodowe Targi Poznańskie
• ACS Sp. z o.o.
• Ecco-Papier Sp. z o.o.
• Wydawnictwo Informacji Zawodowej WEKA.