|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2004
Luty
Zabezpieczenia produktów markowych (Brand Protection)
|
|
W następstwie przemian gospodarczych zachodzących w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej dużą rolę na rynku zaczęły odgrywać produkty markowe. Zainteresowanie nimi było spowodowane przede wszystkim modą na produkty znanych i cenionych firm – nie dla wszystkich wtedy jeszcze liczyła się gwarancja jakości, którą zapewniała marka producenta. Nie wszyscy jednak mogli pozwolić sobie na zakup takich produktów. W związku z tym, że wystąpiło zapotrzebowanie na produkty oznaczone marką, jednak tańsze od oryginalnych, ukształtowała się szara strefa, w której obecnie na szeroką skalę odbywa się podrabianie markowych produktów i sprzedawanie ich jako oryginalnych, lecz po niższych cenach. Jakość podrabianych produktów oczywiście nie odpowiada jakości oryginałów. Podrabianie markowych produktów dotyczy głównie towarów importowanych, jednak coraz częściej na polskim rynku pojawiają się również podrabiane produkty pochodzenia krajowego.
|
W sytuacji intensywnego rozwoju szarej strefy, gdzie znaczące korzyści odnoszą „złodzieje pomysłów” oraz ludzie parający się podrabianiem produktów o dużej wartości, coraz większe znaczenie zaczyna odgrywać rynek zabezpieczeń produktów, nazywany powszechnie Brand Protection (zabezpieczenie marki). Producenci, widząc wyraźne zagrożenia ze strony szarej strefy, kierują swoją uwagę w stronę firm mogących zagwarantować im bezpieczeństwo oraz oryginalność wyrobów. Tego typu podejście należy jednak w Polsce jeszcze do rzadkości.
Brand Protection to system zabezpieczania produktów umożliwiający weryfikację ich autentyczności i oryginalności oraz pełną identyfikację produktów podczas procesów logistycznych i dystrybucji. Zabezpieczanie produktu opiera się na wprowadzeniu identyfikatora albo do danego produktu, albo do opakowania. Zadaniem identyfikatora jest:
• wyróżnienie produktu z grupy produktów podrabianych
• zabezpieczenie przed wszelkiego rodzaju zmianą produktu lub opakowania
• gwarancja oryginalności i jakości produktu
• umożliwienie kontroli obiegu produktów na rynku
• informowanie odbiorcy o oryginalności produktu
• dostarczenie informacji identyfikujących produkt
• uniemożliwienie powtórnego wykorzystania opakowania
• umożliwienie identyfikacji w bardzo krótkim czasie.
Wszystkie te funkcje sprawdzają się jednak tylko wówczas, gdy odbiorca jest w pełni świadomy występowania zabezpieczeń na danych produktach, potrafi zidentyfikować zabezpieczenia i umie ocenić ich autentyczność. W przeciwnym razie zabezpieczenia w żaden sposób nie spełniają swojej funkcji. Dlatego ogromne znaczenie przy zabezpieczaniu produktów ma profesjonalnie przygotowana akcja informacyjna skierowana do klientów bezpośrednich i pośrednich.
Zabezpieczenia typu Brand Protection dotyczą w głównej mierze takich produktów, jak: odzież, artykuły spożywcze, części zamienne, napoje alkoholowe, produkty tytoniowe, programy komputerowe, płyty i kasety z filmami i muzyką, akcesoria fotograficzne, projekty graficzne, leki, produkty medyczne, odżywki dla sportowców, zabawki, perfumy i kosmetyki, biżuteria, produkty sportowe, produkty elektroniczne, inne markowe produkty o dużej wartości – takie, których podrabianie jest opłacalne.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że zupełnie inne konsekwencje występują, gdy na rynku znajdują się „fałszywki”, które stanowią dokładną kopię oryginalnego produktu, a inne, gdy dany produkt różni się od oryginału np. składem chemicznym. Za przykład mogą służyć leki, napoje alkoholowe, kosmetyki, produkty odżywcze dla dzieci. Należy zastanowić się, jakie konsekwencje mogą wystąpić, jeśli na rynku pojawią się podróbki, które w decydujący sposób mogą wpływać na zdrowie i życie klienta. Tego typu produkty powinny zostać w pierwszej kolejności w pełni odpowiednio zabezpieczone. Tymczasem większość producentów wysokoprocentowych napojów alkoholowych oraz leków jest w nikły sposób zaznajomiona z problemem fałszerstw ich produktów. Z reguły brak środków na tego typu badania. Dopiero gdy wydarzy się nieszczęśliwy wypadek i sprawa zostaje nagłośniona lub gdy przychody są dużo niższe niż oczekiwano, zaczyna się szukać właściwych rozwiązań.
Za pozytywny przykład może służyć rynek niemiecki, gdzie niektóre z firm produkujących etykiety mają działy zajmujące się wyłącznie ochroną oryginalności produktu i autentyczności opakowania. Zadaniem tego typu komórek jest zarówno nadawanie etykietom oznaczeń rozpoznawalnych przez klienta (etykiety gwarantujące oryginalność), jak wprowadzanie nowoczesnych zabezpieczeń technologicznych, których nie jest w stanie wykonać fałszerz. Przykładem takiej firmy jest Schreiner Group z Oberschleifheim, z działem ProSecure, któremu zleca się opracowanie odpowiednich rozwiązań zabezpieczających.
Proces zabezpieczania można przeprowadzać na trzech etapach:
• producent zabezpiecza swój produkt i gwarantuje jego oryginalność (gwarancja autentyczności)
• pośrednik wprowadza do produktów identyfikator i ma kontrolę nad ich obiegiem (nadzór nad obiegiem)
• sprzedawca wprowadza zabezpieczenie do produktów i ma gwarancję, że nie zostaną one ukradzione ze sklepu (nadzór nad obiegiem).
Najlepiej spełniają swoją funkcje zabezpieczenia gwarantujące:
• niemożność powtórnego wykorzystania opakowania (czyli jego zniszczenie w czasie próby usunięcia, przeniesienia)
• niemożność przerobienia (zniszczenie) opakowania
• możliwość jawnej i ukrytej weryfikacji opakowania lub etykiety.
Produkty mogą być zabezpieczone poprzez zastosowanie:
• specjalnego podłoża dodatkowo zawierającego zabezpieczenia, np. włókna barwne, nitki zabezpieczające
• specjalnej farby zabezpieczającej
• hologramów
• matrix symbol
• identyfikatorów zawierających zaszyfrowane informacje (chipy, tagi)
• plomb gwarancyjnych, zdrapek, folii samozniszczalnych (jedno-razowego użytku)
• programów zabezpieczających przed kopiowaniem i powielaniem.
Zazwyczaj tego rodzaju zabezpieczenia dają możliwość identyfikacji jawnej i ukrytej.
Poniżej zostaną scharakteryzowane poszczególne typy zabezpieczeń z wyróżnieniem ich wad i zalet.
Farby zabezpieczające
Rozróżniamy następujące rodzaje farb zabezpieczających: farby fluoroscencyjne, sympatyczne, usuwalne lub widzialne pod wpływem specjalnych związków chemicznych, niemożliwe do kopiowania i skanowania, farby o barwach specjalnych, termochromowe, fotochromowe, opalizujące, optycznie zmienne, termiczne, widzialne tylko w określonym zakresie fluoroscencyjnym, dające efekt znaku wodnego, sublimacyjne.
W zależności od rodzaju, farby mogą być stosowane do nadruku technikami takimi jak: offset, suchy offset, fleksografia, wklęsłodruk, sitodruk, typooffset, sitodruk lub off-set z utrwalaniem promieniami UV.
Hologramy
Hologramy to inaczej obrazy optycznie zmienne. Charakteryzują się specjalnymi efektami wizualnymi, zwracając uwagę swoją barwnością i efektownością wzorów oraz wysoką rozdzielczością odwzorowanych obrazów. Mogą mieć właściwości pozwalające zarówno na identyfikację jawną, jak ukrytą. Dodatkowym elementem zabezpieczającym jest brak możliwości skanowania i kserowania wzorów wykonanych w strukturze hologramu. Powielenie hologramów kilku wiodących producentów zabezpieczeń optycznych jest obecnie niemożliwe ze względu na zastosowanie specjalnych zabezpieczeń w obrazie holograficznym, nie zawsze widocznych i możliwych do odtworzenia.
Dodatkowo hologramy mogą mieć zabezpieczenia takie jak:
• nacięcia zabezpieczające (zabezpieczają przed zdejmowaniem folii holograficznej)
• samozniszczenia przy próbie odklejenia lub działania środkiem chemicznym (następuje rozwarstwienie hologramu, tak że zostaje oddzielona warstwa folii ochronnej, co powoduje zniszczenie obrazu holograficznego; jest to zniszczenie powodujące zmiany nieodwracalne)
• wykonywanie obrazów trójwymiarowych (obrazy te są trudne do reprodukowania w połączeniu z innymi dodatkowymi zabezpieczeniami, dają wrażenie przestrzenne i są ciekawe wizualnie)
• numeracja (zmiana pewnych typów numeracji nie może być zastosowana ze względu na samozniszczenie hologramu w razie próby ingerencji)
• ukryte obrazy odczytywane jedynie za pomocą specjalnego urządzenia optycznego; nie mogą to być obrazy holograficzne, choć są wykonane tymi samymi technologiami; nie są możliwe do skopiowania ani do odwzorowania (np. Scrambled Indicia – do odczytania ukrytego obrazu służy specjalne szkiełko)
• mikrotekst (charakteryzuje się ostrością brzegową oraz czytelnością przez lupę)
• częściowa demetalizacja (podłoże metalizowane zawierające fragmenty zdemetalizowane umiejscowione w obszarze hologramu, trudne do otrzymania)
• tzw. znak wodny dyfrakcyjny (efekt zmiany kontrastu obrazu z jasnego na ciemny przy zmianie kąta obserwacji, trudny do podrobienia)
• odczytywanie maszynowe (weryfikacja za pomocą urządzenia sprawdzającego autentyczność dokumentu)
• efekt animacji (wraz ze zmianą kąta obserwacji następuje efekt zmiany zarówno obrazu, jak barwy)
• kombinacje różnych efektów.
Producenci hologramów mają w ofercie własne wzory holograficzne. Przy korzystaniu z nich cena wykonania hologramu jest dużo niższa, gdyż nie bierze się pod uwagę kosztów wykonania matrycy na specjalne zamówienie.
Najczęściej stosowane hologramy mają formę etykiet lub zdrapek.
Należy zauważyć, że hologramy bardzo dobrze spełniają swoją rolę przy zabezpieczaniu marki ze względu na dwie podstawowe zalety. Pierwsza to fakt, że zabezpieczenie jest łatwo postrzegalne. Drugą jest zdolność do samozniszczenia.
Ze względu na szerokie zastosowanie tego typu zabezpieczeń występują częste próby podrobienia hologramów. Dlatego unowocześnianie i modyfikowanie jest w tym przypadku bardzo pożądane.
Matrix Symbol lub kod 2D
Symbol graficzny w formie matrycy 2D (zapis binarny) zawierającej informacje możliwe do odczytania (pod różnym kątem) za pomocą specjalnego czytnika – kamery elektronicznej. Na bardzo małej powierzchni może zostać zapisana w postaci linii znaków duża liczba informacji. Zabezpieczenie to spełnia trzy podstawowe funkcje: umożliwia identyfikację produktu, może zawierać wartościowe informacje, niemożliwe do odczytania bez specjalnego czytnika, wreszcie – nadaje produktowi unikalne cechy. Może być stosowane na szerokim zakresie podłoży: metal, papier, szkło, tworzywa sztuczne, ceramika, przy jednocześnie dużej wytrzymałości i odporności m.in. na warunki atmosferyczne, zamoczenie oraz składowanie.
Zabezpieczenie to jest odmianą kodu kreskowego – znacznie ulepszoną, jeśli wziąć pod uwagę objętość zapisu (5 do 100 razy więcej informacji na znacznie mniejszej powierzchni). Szerokość powierzchni zapisu – w zakresie od 6 mikrometrów do 61 cm. Gęstość zapisu informacji – czterostopniowa: ultrawysoka, wysoka, średnia, niska. Sposób generowania symbolu charakteryzuje się wielopoziomowym systemem zabezpieczeń. Jakość zapisu jest bardzo wysoka, porównywalna do wysokiej jakości nadruków, co ogranicza popełnianie błędów przy odczycie.
Zabezpieczenie to jest zalecane do stosowania na przedmiotach o małych powierzchniach, tam, gdzie duże znaczenie ma oryginalność marki i konieczność weryfikacji. Podrabianie i przerabianie symbolu matrix jest w zasadzie niemożliwe.
Inteligentne etykiety – typu tag, chip
Tag to etykieta, która zawiera wbudowaną antenę oraz układ odpowiadający za komunikację radiową o odpowiedniej częstotliwości (RFID), oraz pamięć (tagi pamięciowe) lub procesor i pamięć (tagi procesorowe). Służy do identyfikacji oraz do kontroli obiegu produktu. Układ nie wymaga zasilania, dlatego nie ma ograniczeń w czasie nadawania. Tag służy przede wszystkim do identyfikacji oraz do kontroli obiegu produktu, na którym jest umieszczony. Charakteryzuje się dużą odpornością na wszelkiego rodzaju próby podrabiania, a więc gwarantuje oryginalność marki produktu. Do weryfikacji etykiety służy czytnik kontrolujący etykiety bezkontaktowo. Obecne modele czytników mają możliwości weryfikacji przynajmniej trzydziestu zabezpieczeń typu tag na sekundę. Sposób przesyłania informacji jest dwustopniowy – czytnik odbiera informacje zawarte w tagu i zapisuje je w pamięci. Zaletą tego zabezpieczenia jest fakt, że etykieta zawierająca tag może być laminowana oraz wtłaczana w karty plastikowe lub bezpośrednio aplikowana na większości podłoży. W przeciwieństwie do kodów kreskowych zabezpieczenie to charakteryzuje się możliwością wprowadzania zmian do informacji zawartych w tagu. Etykiety typu tag charakteryzują się większą odpornością na warunki klimatyczne oraz wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia. Po wykorzystaniu ulegają recyklingowi w środowisku naturalnym.
Zabezpieczenia oparte na zniszczeniu powierzchni przy próbie zerwania lub otwarcia opakowania – plomby gwarancyjne
Etykiety zabezpieczające pełniące funkcję plomb gwarancyjnych są stosowane szczególnie w sytuacjach, gdy zawartość opakowania jest zabezpieczana przed próbami podmiany. Do tego rodzaju etykiet stosuje się warstwy o właściwościach zabezpieczających ulegające samozniszczeniu pod wpływem zrywania lub otwierania opakowania.
Ogólnie występują dwa rodzaje etykiet zabezpieczających:
• przy naruszeniu plomby następuje zniszczenie struktury folii
• przy naruszeniu występuje ujawnienie w warstwie zewnętrznej trwałego napisu – odpowiedniej informacji (np. napis: otwarte); drugą odmianą tego rodzaju jest zdrapka, gdzie po usunięciu warstwy zewnętrznej otwiera się dostęp do ukrytej informacji.
Nienaruszone plomby gwarantują oryginalność produktu.
Etykiety zabezpieczające charakteryzują się dobrą przyczepnością do powierzchni takich jak: metal, tworzywa sztuczne, podłoża papierowe.
Przeznaczenie plomb gwarancyjnych to w głównej mierze zabezpieczenia sprzętu elektronicznego, farmaceutyków, perfum i kosmetyków, a także części samochodowych oraz sporadycznie – produktów spożywczych. W przypadku produktów spożywczych etykiety zabezpieczające mogą charakteryzować się odpornością na niskie temperatury.
Plomby gwarancyjne mogą mieć dodatkowe zabezpieczenia, na przykład: wprowadzony numer identyfikacyjny, napisy widzialne tylko w świetle ultrafioletowym, kody kreskowe, inne.
System cyfrowych znaków wodnych
Chodzi tu o programy stosowane do monitorowania (również przez internet) autentyczności produktów oraz informacji na stronach internetowych.
W wielu miejscach w internecie można znaleźć strony firm, które zajmują się ochroną informacji, znaków graficznych oraz innych danych przed ponownym wykorzystaniem na innych stronach internetowych. Stosowane przez te firmy zabezpieczenia to na przykład wykorzystanie cyfrowego znaku wodnego.
Zasada zabezpieczania opiera się na technologii wprowadzenia do obrazu ukrytego identyfikatora graficznego, który zostaje zachowany przy wszelkich manipulacjach (również podczas kopiowania i przenoszenia) [4]. Obraz ten jest ściśle zintegrowany z zawartością danego pliku i nie wymaga dodatkowego miejsca ani innego formatu zapisu. Proces zabezpiecza przed nielegalnym wykorzystaniem pliku w nieautoryzowanych przez jego właściciela publikacjach. Weryfikacji dokonuje się za pomocą specjalnego programu lub urządzenia weryfikującego.
Zalety cyfrowych znaków wodnych są następujące:
• jest to zabezpieczenie ukryte, istnieją ograniczone możliwości weryfikacji (tylko przez specjalistów oraz osoby posiadające program)
• zabezpieczenie nie wpływa w bezpośredni sposób na proces tworzenia pliku
• zabezpieczenie nie jest możliwe do usunięcia bez zniszczenia pliku
• koszt zabezpieczenia to koszt technologii; korzystanie staje się opłacalne przy zastosowaniu cyfrowego znaku wodnego do dużej ilości zabezpieczanych produktów.
Wszystkie przedstawione zabezpieczenia spełniają swoją funkcję – utrudniają podrabianie produktu. Przy wyborze właściwego rozwiązania należy kierować się podstawowymi elementami, takimi jak:
• zadanie zabezpieczenia (jedno-, wielofunkcyjność)
• rodzaj produktu, który poddaje się zabezpieczaniu
• rodzaj powierzchni zabezpieczanej oraz wielkość powierzchni aplikacji
• stopień weryfikacji (klient, inspektor)
• dodatkowe opcje.
Podstawowym działaniem jest kontrola rynku pod względem występowania prób fałszerstw w danym segmencie rynku. Zorientowanie pod tym względem gwarantuje wyznaczenie właściwych zadań zabezpieczeń.
Tak właśnie zrobiły firmy związane z przetwarzaniem obrazu. Hewlett-Packard, Canon, Epson, Lex-mark, Oki, Olivetti, Lexicon, Ricoh, Sharp, Tally oraz Xerox założyły Koalicję ds. Materiałów Eksploatacyjnych Związanych z Przetwarzaniem Obrazu na Europę, Bliski Wschód i Afrykę (Imaging Consumables Coalition of Europe, Middle East and Africa – ICCE), zajmującą się monitorowaniem podróbek i przeciwdziałaniem ich produkcji.
Przykładowo firma Epson na opakowaniach do oryginalnych tonerów umieściła jako zabezpieczenie hologram, natomiast firma HP – oznakowanie, wykorzystując farbę optycznie zmienną (oba zabezpieczenia uniemożliwiają kopiowanie).
W Europie, na Bliskim Wschodzie i w Afryce firma Hewlett-Packard zbadała dotychczas około 200 zgłoszeń. W 85 przypadkach wszczęto dochodzenie, a 30 spraw zakończyło się działaniami prawnymi, w tym przejęciami towaru przy odprawach celnych, procesami sądowymi i obławami policji. W konsekwencji udało się zapobiec wprowadzeniu na międzynarodowe rynki przeszło 70 000 podróbek.
Kolejnym rezultatem działań było wszczęcie wielu dodatkowych śledztw na całym świecie i zamknięcie wielu firm prowadzących nielegalną działalność w regionie Dalekiego Wschodu. Akcje policji wymierzone były w sklepy, dystrybutorów oraz nieautoryzowanych producentów.
Bibliografia
1) http://www.gphf.org/web_en/projekte/minilab/hintergrund_arzneimittelfaelschungen.htm Pharmaceutical Industry White Papier Russell LaCoste i Adam Scheer.
2) http://www.efpia.org/2_indust/counterfeitdrugs.pdf – European Federation of Pharmaceutical Indrusties and Associations.
3) http://www.signs.pl/article.php?si – Koalicja ds. Materiałów Eksploatacyjnych Związanych z Przetwarzaniem Obrazu.
4) „IT Security Magazine”, listopad/grudzień 2001 – Dariusz Bogumił, Cyfrowe znaki wodne.
5) „Newsweek Polska”, wydanie z 7 IV 2002 r., Na tropie fałszerzy.
6) „Newsweek Polska”, wydanie z 24 III 2002 r., Trucizna na 40 procent.
Anna Stankiewicz
ankastankiewicz@poczta.onet.pl
|
|
|
|
