|
|
"Świat Druku" - miesięcznik
Archiwum
Rok 2002
Czerwiec
|
Od 4 do 8 czerwca odbywały się na terenie madryckiego centrum targowego Ifema najważniejsze międzynarodowe targi w dziedzinie sitodruku i cyfrowego tworzenia obrazu - Fespa. Spotkali się na nich wszyscy znaczący dostawcy sprzętu, materiałów i wszelkich innych produktów przeznaczonych dla tych sektorów - łącznie 415 firm.
|
Swoją ofertę wystawcy prezentowali w dwóch niedawno oddanych do użytku halach o łącznej powierzchni 42 tys. m2. Hasło tegorocznej Fespy - „One World of Imaging” - odzwierciedlało międzynarodowy charakter spotkania - wśród wystawców znalazły się firmy z Europy, Ameryki i Azji. Rosnące znaczenie technologii cyfrowej, będące jednym z kluczowych tematów Fespy ’99, także i podczas kolejnej jej edycji stanowiło jedno z ważniejszych zagadnień - zaprezentowano najnowsze osiągnięcia w tym zakresie i zastanawiano się nad dalszym postępem digitalizacji technik drukowania.
Targi przyciągnęły nie tylko producentów z branży sitodrukowej, ale także jej odbiorców z przemysłu tekstylnego, ceramicznego, szklarskiego, elektronicznego, jak również z sektora produkcji etykiet i płyt kompaktowych. Podczas imprezy przyznano „Premier Awards” w dwudziestu kategoriach - wydzielonych ze względu na technologię druku i rodzaj zastosowanego podłoża.
FESPA - Federation of European Screen Printing Assotiation (Federacja Europejskich Związków Sitodrukarzy) zrzesza 24 organizacje krajowe z całej Europy oraz z Kanady i Japonii. Polska jest członkiem federacji od 1997 roku.
Krótka historia sitodruku i FESPA
Sitodruk to metoda drukowania wywodząca się z tzw. malowania szablonowego, znanego już w czasach starożytnych w Chinach i Japonii. Za twórców sitodruku uznaje się Japończyków - Yuzensai Miyasaki, który w XVII w. wykorzystał tę metodę do ozdabiania kimon, i Zisukeo Hirose, który w XIX w. wynalazł szablon zwany „katagami”. Wycięty z papieru motyw wzoru nanoszony był na napiętą na drewnianej ramie siatkę z włosów ludzkich lub zwierzęcych. Szablon ten stał się pierwowzorem obecnie stosowanych form sitodrukowych. Dzisiejszą formę drukową stanowi prostokątna rama, zwykle aluminiowa, z napiętą na niej siatką (kiedyś z nici jedwabnych, obecnie z nylonu, poliestru lub metalu). Szablon tworzy utwardzona warstwa światłoczuła, nieprzepuszczająca farby, stanowiąca negatywowy obraz drukowanego wzoru. Formą drukową są niezakryte oczka siatki, przepuszczające farbę. Podczas drukowania w maszynie płaskiej lub rotacyjnej mazista farba drukowa jest rozprowadzana na całej powierzchni siatki i przesuwającym się po niej raklem przenoszona przez wolne oczka siatki bezpośrednio na podłoże. Sitodruk jest wykorzystywany do drukowania jedno- i wielobarwnego, również wielkoformatowego, na papierze, tekturze, foliach i płytach z tworzyw sztucznych, metalach (m.in. plakaty, etykiety, opakowania, kalkomanie, reklamy) oraz na przedmiotach uformowanych, tzw. kształtkach, z różnych materiałów (m.in. na butelkach szklanych i z tworzyw sztucznych, pojemnikach na butelki, płytach kompaktowych, płytach czołowych urządzeń i przyrządów kontrolnych). Sitodruk stosowany do druku na wyrobach włókienniczych jest zwany filmdrukiem, zaś stosowany w grafice artystycznej i użytkowej - serigrafią. Sitodruk wykorzystuje się również w mikroelektronice, do wytwarzania układów scalonych. Jest to jedyna metoda umożliwiająca zadruk tak wielu rodzajów podłoży o różnej fakturze i kształcie.
W Europie sitodruk był stosowany w przemyśle tekstylnym (Lyon - Francja i Leeds - Anglia) ok. 1850 roku. W 1879 roku w Stanach Zjednoczonych, gdzie pierwszy patent z dziedziny sitodruku pojawił się na długo przed spopularyzowaniem tej techniki w Europie, oficjalnie uznano tę metodę drukowania. W 1907 roku zastosowano sitodruk na tkaninach w Manchesterze (nanoszenie farby przez sito za pomocą szczotki). W 1920 roku Albert Kosloff przeprowadził w Berlinie prezentację sitodruku na papierze. Później wyemigrował do Ameryki, gdzie upowszechnił opracowany przez siebie proces. W Stanach Zjednoczonych sitodruk przemysłowy rozwijał się od ok. 1910 r., w Europie - od końca lat dwudziestych XX w. W Europie wynalazek zwany „Selectasine” opatentowano w 1918 r. Powstała także firma o podobnej nazwie - Selecticin - która wykorzystywała sitodruk w przemyśle produkcji reklam. Firma ta działała jeszcze w latach trzydziestych.
W Polsce sitodruk, zwłaszcza przemysłowy, zaczął się szybko rozwijać na początku lat dziewięćdziesiątych. Powstało wiele zakładów i pracowni sitodrukowych, które w odpowiedzi na wymogi wolnego rynku zaczęły drukować materiały opakowaniowe, reklamy, plakaty, materiały biurowe i upominki. Także rozwój niektórych gałęzi przemysłu, np. samochodowego, czy produkcji płyt kompaktowych otworzył nowe możliwości wykorzystania techniki sitodruku. To pociągnęło za sobą zapotrzebowanie na maszyny drukujące i materiały. Na rynku polskim oprócz dealerów używanych maszyn z zagranicy pojawili się producenci krajowi. Powstały również przedstawicielstwa wielu producentów farb, chemikaliów, folii i papierów oraz innych materiałów. Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych sitodrukarzy przyczyniło się do utworzenia w niektórych liceach plastycznych i technikach poligraficznych klas o takiej specjalności. Również wyższe szkoły plastyczne prowadzą zajęcia w pracowniach sitodruku. W celu popularyzacji wiedzy o sitodruku i przekazywania nowości w tej dziedzinie powstało Stowarzyszenie Sitodrukarzy Polskich z siedzibą w Krakowie, będące członkiem międzynarodowej organizacji FESPA.
*
W roku 1934 w Wielkiej Brytanii powstało pierwsze stowarzyszenie sitodrukarzy, jednak w latach kryzysu gospodarczego i podczas wojny rozwój jego działalności był ograniczony. Od początku lat pięćdziesiątych amerykańskie stowarzyszenie sitodrukarzy o charakterze międzynarodowym organizowało w Stanach Zjednoczonych doroczne spotkania, które przyciągały gości z całego świata. Przyjeżdżali na nie artyści zajmujący się serigrafią, projektanci, producenci reklam. W 1955 r. z inicjatywy europejskiego oddziału tej organizacji odbyło się pierwsze spotkanie w Europie (Londyn). Kolejne miały miejsce w Amsterdamie, Lozannie i Stuttgarcie. Narodziny FESPA nastąpiły w roku 1961, kiedy to odbyła się konwencja i wystawa sitodruku w Kopenhadze. Zdecydowano wówczas o powołaniu niezależnej Federacji Stowarzyszeń Sitodrukarzy Europejskich. Ustanowiono także standardy przyszłych kongresów i imprez wystawienniczych. W Kopenhadze pokazano nowoczesne urządzenia do sitodruku, m.in. pierwszą pół-automatyczną sitodrukarkę wyprodukowaną przez firmę Svecia.
Fererację FESPA założono w Hamburgu, we wrześniu 1962 roku. Pierwsza wystawa pod patronatem FESPA odbyła się w Paryżu, w roku 1963. Kolejne - w Zurychu (1966), Londynie (1968), Hamburgu (1970), Amsterdamie (1973), Mediolanie (1975) - ostatnia z wymienionych lokalizacji wywołała wiele konfliktów w łonie federacji, ich tłem była sprzeczność interesów dużych producentów i małych firm - drobni wytwórcy i dostawcy odmówili wzięcia udziału w targach organizowanych we Włoszech, gdzie rynek był zdominowany przez dużych producentów włoskich. Kolejne cztery wystawy FESPA zorganizowano w Amsterdamie. W 1996 r. targi FESPA odbyły się w Lyonie, w 1999 - w Monachium.
Pod szyldem federacji organizowane są także mniejsze imprezy wystawiennicze - Mini-Fespa. W ubiegłym roku Mini-Fespa odbyła się w Portoroz w Słowenii. Była to czwarta taka impreza w krajach Europy Wschodniej. Poprzednie zorganizowano w Warszawie, Pradze i Budapeszcie.
oprac. Joanna Więckowska
|
|
|
|
